Facetgewrichten: de kleine scharnieren van uw rug en nek

Facetgewrichten zijn de kleine gewrichten aan de achterkant van elke wervel, twee per niveau, van de nek tot onderin de rug. Ze bepalen hoe ver uw rug en nek buigen en draaien. Raakt er een geïrriteerd, dan zit de pijn op één plek naast de wervelkolom en wordt hij erger als u achterover buigt of draait. Bij Manueel therapeut Hilversum zoeken we met de handen welk niveau vastzit, maken het los en geven u de oefeningen om het los te houden.
Maak een afspraak
Bel 035 760 06 45

Ongeveer vijftig kleine scharnieren in uw wervelkolom

Kijk naar een wervel van opzij. Voorin zit het wervellichaam, dat op de tussenwervelschijf rust. Achterin zit de wervelboog, met links en rechts een klein gewrichtsvlak dat over het vlak van de wervel eronder schuift. Dat is een facetgewricht. Twee per niveau, van de nek tot de lage rug: ongeveer vijftig in totaal.

Zo’n gewricht is gebouwd als een vingergewricht, alleen kleiner dan een nagel. Glad kraakbeen op de vlakken, eromheen een kapsel dat de gewrichtsvloeistof binnenhoudt. Dat kapsel zit vol zenuwuiteinden. Ze melden hoe ver het gewricht openstaat, en ze melden pijn zodra het kapsel te ver wordt opgerekt of te lang wordt samengedrukt.

Hoe zo’n kapsel stijf wordt, leest u bij gewrichtskapsel en kapselpatroon.

De schijf draagt, de facetgewrichten sturen

De tussenwervelschijf draagt het gewicht. De facetgewrichten bepalen de richting: welke kant een wervel op kan, hoe ver, en waar het stopt.

In de lage rug: buigen gaat, draaien wordt geremd

Onderin de rug staan de vlakken bijna rechtop, van voor naar achter. Voorover en achterover buigen gaat daar goed. Draaien nauwelijks: na een paar graden botsen de vlakken op elkaar.

In de nek: schuin als dakpannen

In de nek liggen de vlakken schuin. Daar kunt u wel draaien en opzij buigen. Bij achteromkijken schuiven ze aan de achterkant dicht. Het meeste draaien gebeurt helemaal bovenin, tussen schedel en tweede halswervel; daarover gaat de bovenste nek.

Te lang opgerekt, of in één keer dichtgeklemd

Een facetgewricht protesteert als het kapsel te lang of te hard wordt belast. Een avond onderuitgezakt op de bank rekt het kapsel urenlang op. Een draai tijdens het bukken klemt de vlakken op elkaar, en de rug schiet vast.

Slijtage van het kraakbeen begint vanaf uw veertigste bij bijna iedereen. Dat klinkt erger dan het is; lees slijtage op de scan.

En een holle rug laat de facetgewrichten de hele dag op elkaar rusten in plaats van op de schijf. Bijna altijd is het een optelsom.

Maak een afspraak

U kunt de plek met één vinger aanwijzen

De pijn zit naast de wervelkolom, op één plek. Achterover buigen of naar de pijnlijke kant draaien maakt hem erger, want dan sluit het gewricht. Voorover buigen geeft lucht. ‘s Ochtends bent u stijf; na een kwartier bewegen zakt dat.

In de lage rug trekt de pijn soms door naar een bil of het bovenbeen, zelden voorbij de knie. In de nek gaat hij naar het schouderblad of het achterhoofd. Tintelingen of krachtverlies tot in voet of hand passen er niet bij. Dan denken we eerder aan een hernia en testen we de zenuwen.

Bel 035 760 06 45

Wervel voor wervel zoeken naar het stroeve niveau

Wij zoeken het niveau, niet alleen de regio. Eerst kijken we welke beweging de pijn oproept. Dan beweegt uw behandelaar wervel voor wervel, met de duim op de wervelboog. Per niveau voelt hij of het gewricht soepel meegeeft of stroef is, en hij vergelijkt links met rechts.

Daarna buigen we u gecontroleerd achterover en draaien tegelijk naar de pijnlijke kant. Komt precies uw pijn terug, dan weten we genoeg. Een scan is daar niet voor nodig.

Maak een afspraak

Losmaken, en dan los houden

Mobilisatie, manipulatie en oefeningen voor het facetgewricht

onderrug klachten manueel therapeut

Eén stroef facetgewricht komt zelden alleen. Sten Hofstad had het in de podcast over de middenrug, en wij zien het in de hele wervelkolom:

“Wat ik eigenlijk zelden zie in de praktijk, en wat ik ook van collega’s hoor, is dat het alleen één gewrichtje is wat de oorzaak is van de klacht. Dus juist ook vaak de spieren die niet goed bewegen, en de ribben die niet lekker bewegen bij de aanhechting, bij de middenrug, en de wervel zelf, hè: de facetgewrichtjes, de contactvlakken die daar bewegen.”

Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #20

Mobilisatie

Uw behandelaar beweegt het stroeve niveau rustig en herhaald in de richting die niet meer lukt, tot aan de grens. U voelt druk en rek, geen scherpe pijn.

Manipulatie, na screening

Zit het gewricht echt vast, dan helpt een manipulatie het snelst: een korte, snelle impuls op het gewricht, soms met het knappende geluid. Dat geluid komt uit de gewrichtsvloeistof; er verspringt geen bot. Waar het precies vandaan komt, staat bij cavitatie. Wij manipuleren alleen na screening en met uw toestemming. Wilt u het liever niet, dan bereiken we met mobilisatie hetzelfde, iets langzamer.

Oefeningen die het gewricht open houden

U gaat naar huis met één of twee oefeningen die het gewricht in de vrije richting bewegen. Video’s staan bij oefeningen voor de rug en oefeningen voor de nek. Speelt slijtage mee, dan is het doel een rug die u aankunt. Niet een rug zonder één pijntje.

Facetgewrichten houden van afwisseling

#fysio #fysiotherapie #chiropractie #praktijk #Hilversum #movewell #movewellminute #behandeling #rugklachten #sportfysiotherapie #bekkenklachten #nekklachten

Wat u tussen de afspraken doet, telt even zwaar als wat er op de behandelbank gebeurt.

Sta elk half uur op

Loop een rondje of haal koffie. Wandelen en fietsen bewegen de facetgewrichten ritmisch open en dicht. Twee keer per dag twintig minuten over de hei doet meer dan een uur sport in het weekend. Waarom een andere houding beter werkt dan een perfecte, leest u in je beste houding is je volgende houding.

Maak buik en billen sterk

Sterke buik- en bilspieren houden het bekken recht en de rug uit de holle stand. Een plank of een brug, elke dag een paar keer, ontlast de facetgewrichten meer dan een rugsteun. Wat patiënten uit Bussum, Laren en Weesp van hun behandeling vonden, leest u op de ervaringenpagina.

Een scan zegt weinig over welk gewricht pijn doet

manuele therapie Hilversum

Op een röntgenfoto of MRI is slijtage van de facetgewrichten bij bijna iedereen boven de veertig te zien, ook bij mensen zonder rugpijn. Een geïrriteerd kapsel dat wel pijn doet, ziet u er niet op. Een scan heeft pas zin als de klachten na zes tot acht weken behandeling niet veranderen. Meer daarover in MRI en röntgen bij rugpijn. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

Manuele therapie valt onder de aanvullende verzekering en gaat niet van uw eigen risico af. Hoeveel behandelingen uw polis betaalt, staat bij tarieven en vergoeding.

Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.

Facetgewrichten laten onderzoeken in Hilversum

Manueel therapeut
Niels van der Meulen

Manueel therapeut

Meer info
Niels_manueel
Niels van Laanen

Manueel therapeut

Meer info

Veelgestelde vragen over facetgewrichten

Kunnen facetgewrichten een hernia veroorzaken?

Nee. Een hernia komt uit de tussenwervelschijf aan de voorkant van de wervel, facetpijn uit de kleine gewrichten aan de achterkant. Ze lopen wel samen op: een versleten schijf wordt lager, en dan krijgen de facetgewrichten erachter meer druk. Daarom testen wij altijd allebei.

Is pijn uit de facetgewrichten hetzelfde als artrose van de rug?

Niet helemaal. Artrose is slijtage van het kraakbeen en staat op een foto bij bijna iedereen boven de veertig. Facetpijn is een geïrriteerd kapsel, en dat ontstaat ook zonder slijtage, bijvoorbeeld na een verkeerde draai. Het een is wat de foto laat zien, het ander is wat u voelt.

Hoe lang duurt het voordat facetpijn over is?

Een rug die na een verkeerde draai vastschiet, is in één tot drie weken weer de oude als u blijft bewegen. Pijn die al maanden bestaat en samenhangt met zitten of slijtage heeft langer nodig: reken op zes tot twaalf weken. Een garantie geven we niet; we meten wel elke paar afspraken of het vooruitgaat.

Mag ik sporten met pijn uit een facetgewricht?

Ja, met een aanpassing. Wandelen, fietsen, zwemmen en rustige krachttraining bewegen het gewricht zonder het dicht te drukken. Sporten met harde landingen of snelle draaien, zoals tennis en golf, doet u een paar weken rustiger aan. Uw behandelaar zegt per sport hoe u weer opbouwt.

Bellen of online boeken, een verwijzing is niet nodig

Wilt u weten of uw rug- of nekpijn uit een facetgewricht komt? Bel 035 760 06 45 of boek online. We zitten in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark aan de Hoge Naarderweg 3A, op maandag en donderdag open tot 21:00 uur. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.

Uw afspraak bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen

Maak een afspraak
Bel 035 760 06 45