Vier op de vijf mensen krijgen ooit last van de onderrug. Volgens het RIVM hebben ongeveer 2,4 miljoen volwassenen in Nederland langdurige lage rugklachten. Bijna nooit is er iets kapot: gewrichten, spieren en banden zijn overbelast of zitten vast.
Wij onderzoeken wervelkolom en bekken gewricht voor gewricht en behandelen met mobilisatie, manipulatie en tractie, net als bij nekpijn.
Onderrugpijn zit tussen de onderste ribben en de bilplooi, vaak aan één kant. Trekt de pijn door naar een bil of been, met tintelingen of minder kracht in een voet, dan doet er een zenuw mee.
Pijn bij zitten die zakt als u loopt, vraagt een andere aanpak dan pijn bij achteroverbuigen.
De onderrug bestaat uit vijf lendenwervels op het heiligbeen. Tussen elke twee wervels ligt een tussenwervelschijf: een schokdemper met een taaie buitenring en een zachte kern. ‘s Nachts zuigt die kern zich vol vocht, daarom is een rug ‘s ochtends stijver.
Achter op elke wervel zitten twee kleine facetgewrichten. Ze sturen de beweging en remmen draaien af. Het kapsel zit vol zenuwuiteinden: een geïrriteerd facetgewricht doet pijn en zet de spieren eromheen op slot.
Onder de lendenwervels zit het bekken via het SI-gewricht vast aan het heiligbeen. Het beweegt weinig en draagt de romp over op de benen.
Rond de wervels lopen spieren in lagen, van kleine spiertjes per wervel tot lange spieren die de romp overeind houden. Tussen de wervels verlaten zenuwen de wervelkolom richting de benen. Krijgt zo’n zenuw te weinig ruimte, dan straalt de pijn uit.
De rug is een ketting. De pijn zit in één schakel, maar de hele ketting doet mee. Daarom eerst onderzoeken, dan behandelen.
Spit komt in één keer op, bij bukken, tillen of opstaan. Een gewricht schiet vast en de rugspieren trekken samen om de plek te beschermen; er is zelden iets kapot. Wij maken het gewricht los en laten de spieren tot rust komen. Lees ook door je rug gegaan: de eerste 24 uur.
Overbelaste rugspieren geven een doffe, brede pijn na lang staan of een lange autorit. Vaak is de spier het gevolg: hij werkt te hard omdat een gewricht ernaast slecht beweegt.
Een verkeerde draai, lang hol staan of een lager geworden tussenwervelschijf laat een facetgewricht meer dragen dan het aankan. Het kapsel zwelt en geeft pijn op één plek naast de wervelkolom, erger bij achteroverbuigen en draaien. Mobilisatie van dat ene gewricht haalt de druk van het kapsel af.
Bij een hernia scheurt de buitenring van een tussenwervelschijf in en puilt de kern uit. Drukt die tegen een zenuwwortel, dan zit de pijn vooral in het been. De meeste hernia’s slinken in enkele maanden vanzelf; wij geven de zenuw in die tijd ruimte.
Ischias is een klacht, geen diagnose: pijn langs de heupzenuw, tot in kuit en voet. Naast een hernia prikkelt ook een gezwollen facetgewricht of een verkrampte bilspier de zenuw.
Bij discopathie droogt een tussenwervelschijf uit en wordt hij lager. De rug wordt stijver, met een zeurende pijn na lang zitten. Slijtage op een foto is niet hetzelfde als pijn; lees daarover slijtage op de scan.
Bij een stenose is het wervelkanaal of de opening voor de zenuw nauwer geworden door slijtage. De benen worden zwaar na een stuk lopen en dat trekt weg als u voorover zit. Wij maken de rug soepeler in de buigrichting.
Manuele therapie werkt het best als een gewricht vastzit: bij spit, een stijve rug en een geïrriteerd facetgewricht. De KNGF-richtlijn lage rugpijn noemt manuele therapie, samen met bewegen.
Speelt de pijn al maanden en is de rug vooral zwak, dan halen wij het rugcentrum erbij voor training, of de fysiotherapeut voor oefentherapie. Lees wat patiënten uit Bussum en Weesp zeggen op de ervaringenpagina.
Eerst uw verhaal, dan testen we hoe elke lendenwervel, het SI-gewricht en de heupen bewegen, en controleren we de zenuwen. Uw behandelaar screent of manuele therapie veilig is en vraagt toestemming voordat hij een manipulatie doet.
Rustige, herhaalde bewegingen van een wervel of het bekken, binnen wat het gewricht toelaat. Het kapsel rekt op.
Een korte, snelle impuls op één vastzittend gewricht. Soms hoort u een knappend geluid: gas dat vrijkomt in het gewrichtsvocht. Twijfelt u, lees dan is manipulatie veilig?
Bij een hernia of stenose trekken we de wervels met de hand iets uit elkaar. De opening voor de zenuw wordt groter en de beenpijn zakt.
Druk en rek voor rug-, bil- en heupspieren.
Stilliggen maakt een rug stijver. In de podcast zegt Sten Hofstad het zo:
“(…) Probeer wel te bewegen. Het allerbelangrijkste is bewegen, bewegen, bewegen. We zeggen vaak: de 15-minutenregel. (…)”
Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #6
Die regel legt hij in dezelfde aflevering uit: ligt of zit u eindelijk prettig, sta dan toch op en loop even. De drie oefeningen hieronder lopen op van de eerste dagen naar opbouwen. Stop bij scherpe pijn.
Past ook in de eerste dagen.
De rug wordt rond en de spieren langs de wervels laten los.
Advies: 3× herhalen, 1 set, 15 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Past ook in de eerste dagen.
Maakt onderrug en bekken los in de zijrichting.
Advies: 10× herhalen, 2 sets, 20 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Voor als de ergste pijn gezakt is.
De opstap naar de volledige plank: dezelfde rompspieren, minder gewicht.
Advies: 1× herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Meer staan op oefeningen voor de rug.
Spit is in één tot drie weken over. Bij uitstraling vanuit een hernia rekent u op zes tot twaalf weken. Merkt u na drie behandelingen niets, dan zeggen we dat eerlijk. Speelt het al maanden, kijk dan verder dan vandaag:
“(…) hoe voel ik me volgende week? Hoe voel ik me morgen? Maar: hoe wil ik zijn over een jaar?”
Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #12
Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.
Manuele therapie valt onder de aanvullende verzekering en gaat niet van uw eigen risico af; bij een klacht op de chronische lijst neemt de basisverzekering het vanaf de 21e behandeling over (zie tarieven en vergoeding). U maakt een afspraak met Niels van der Meulen of Niels van Laanen online of via 035 760 06 45.
Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.
Ja, dat is het beste wat u kunt doen. Rust langer dan een dag of twee maakt de rug stijver en de spieren zwakker. Blijf wandelen, wissel zitten af met staan en doe de oefeningen van deze pagina. Vermijd alleen wat de pijn in het been duidelijk erger maakt.
Bij de meeste hernia’s wel, samen met bewegen. Met tractie en mobilisatie geven we de zenuw ruimte en u leert houdingen waarin de beenpijn afneemt. De uitstulping zelf slinkt in de loop van enkele maanden vanzelf.
Ja, door een opgeleide manueel therapeut. Het knappende geluid is gas dat vrijkomt in het gewrichtsvocht, er schuift niets terug op zijn plek. Uw behandelaar screent vooraf of de techniek bij u past en vraagt toestemming. Liever geen manipulatie? Dan werken we met mobilisatie en spiertechnieken. Meer leest u bij is manipulatie veilig?
Nee, manuele therapie is direct toegankelijk. U maakt zelf een afspraak, online of telefonisch. In de eerste afspraak beoordelen we of manuele therapie de juiste keuze is voor uw rug; is dat niet zo, dan hoort u dat meteen en zeggen we wat beter past.