Manuele therapie bij heupklachten en heupartrose

Manuele therapie bij heupklachten maakt een stijf of versleten heupgewricht beweeglijker en minder pijnlijk, ook bij heupartrose. De manueel therapeut van MoveWell in Hilversum onderzoekt eerst of de pijn uit de heup zelf komt of uit de lage rug of het bekken, en behandelt daarna het gewricht, het kapsel en de spieren eromheen. Na de eerste afspraak weet u wat er aan de hand is en wat u zelf doet.

Hoe zit de heup in elkaar?

De heup is een kogelgewricht, net als de schouder, maar dan andersom gebouwd. De kop van het dijbeen ligt diep in de kom van het bekken, met een rand van kraakbeen eromheen die de kom nog dieper maakt. Daar overheen ligt een stevig kapsel met dikke banden. De heup is gebouwd op stabiliteit: hij draagt bij elke stap uw hele lichaamsgewicht.

Rondom het gewricht zitten de grootste spieren van het lichaam. De bilspieren strekken de heup en houden het bekken recht als u op een been staat. De heupbuigers aan de voorkant trekken het been omhoog. Het kraakbeen in de kom en op de kop vangt de druk op en wordt gevoed door beweging: zonder beweging geen voeding.

De heup werkt nooit alleen. Boven de heup zitten het bekken, het SI-gewricht en de lage rug, eronder de knie. Een stijve heup dwingt de lage rug om meer te draaien. Daarom onderzoekt de manueel therapeut bij heupklachten altijd de hele keten, van lendenwervels tot knie.

Welke heupklachten ziet de manueel therapeut?

Heuppijn zit lang niet altijd waar mensen hem aanwijzen. Dit zijn de vier klachten die de manueel therapeut in Hilversum het vaakst ziet.

Heupartrose: ochtendstijfheid en liespijn

Bij artrose wordt het kraakbeen dunner en het kapsel stugger. U herkent het aan stijfheid bij het opstaan die na een kwartier bewegen wegtrekt, pijn in de lies die soms doortrekt naar de voorkant van het bovenbeen of de knie, en moeite met sokken aantrekken of in de auto stappen. Heupslijtage komt vooral voor boven de vijftig.

Stijve heup na zitten

Zit u veel, achter een bureau of in de auto, dan staat de heup uren in dezelfde gebogen stand. Het kapsel en de heupbuigers verkorten. Bij het opstaan voelt de heup stroef en loopt u de eerste meters wat voorover. Dit is geen artrose en reageert meestal snel op mobilisatie.

Pijn aan de buitenkant van de heup

Pijn op het botpunt aan de zijkant van de heup, vooral bij liggen op die zijde en bij traplopen, komt meestal van de pezen van de bilspieren en de slijmbeurs die daar overheen ligt. Vaak zijn de bilspieren te zwak, waardoor het bekken bij elke stap wegzakt en de pees overbelast raakt.

De vierde klacht komt niet uit de heup, maar uit de lage rug of het SI-gewricht. Een geïrriteerde tussenwervelschijf of een facetgewricht in de lendenwervels geeft pijn in de bil en de zijkant van de heup, terwijl de heup zelf vrij beweegt. Meer daarover leest u op de pagina over manuele therapie bij lage rugpijn.

Hoe onderzoekt de manueel therapeut de heup?

Het onderzoek begint met uw verhaal: waar zit de pijn precies, hoe is de ochtend, wat lukt niet meer. Daarna kijkt de manueel therapeut hoe u loopt. Een heup met artrose herkent hij aan een kortere stap en een lichte knik van de romp naar de pijnlijke kant. Op de behandelbank beweegt hij de heup in alle richtingen: buigen, strekken, spreiden, naar binnen en naar buiten draaien. Bij artrose is vooral het naar binnen draaien beperkt en pijnlijk, en dat verschil met de andere heup zegt vaak meer dan een foto. Hij test de lage rug en het SI-gewricht apart, zodat duidelijk wordt uit welk gewricht de pijn komt. Hoe het bekken en het SI-gewricht meedoen, leest u op de pagina over bekken en SI-gewricht. Voor de behandeling begint, screent de manueel therapeut op signalen waarbij manuele therapie niet de eerste keuze is. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

Wat doet de manueel therapeut bij heupartrose?

Een versleten heup wordt niet nieuw. Wat wel kan: het kapsel soepeler maken, de spieren eromheen laten meewerken en de beweging terugwinnen die u kwijt was.

Mobilisatie en tractie van het heupgewricht

Bij tractie trekt de manueel therapeut de kop van het dijbeen een klein stukje uit de kom. Dat haalt de druk van het kraakbeen en rekt het kapsel op. Daarna mobiliseert hij de heup in de richting die vastzit, meestal het naar binnen draaien en het strekken. Rustig en herhaald, tot aan de grens van wat het gewricht kan. Hoe die technieken werken, staat op de pagina over mobilisatie, manipulatie en tractie.

Spiertechnieken en oefeningen

Rond een pijnlijke heup trekken de heupbuigers en de binnenkant van het bovenbeen zich samen. Met druk, rek en spanning-ontspanning maakt de manueel therapeut die spieren rustiger, zodat de heup vrijer beweegt. Daarna krijgt u oefeningen mee die de gewonnen beweging vasthouden en de bilspieren sterker maken. Nederlands onderzoek van Hoeksma en collega’s vergeleek bij mensen met heupartrose manuele therapie met oefentherapie alleen. De groep die manuele therapie kreeg, had minder pijn, bewoog beter en kon meer in het dagelijks leven, en dat verschil hield na de behandeling maandenlang stand. De meeste mensen merken na een tot drie behandelingen verschil, maar niet iedereen. Hoe een eerste afspraak verloopt, leest u op de pagina over de behandeling bij de manueel therapeut.

Welke oefeningen helpen bij heupklachten?

Wat de manueel therapeut losmaakt, houdt u zelf in beweging. Dit zijn de drie oefeningen die het vaakst meegaan naar huis.

Fietsen

Fietsen beweegt de heup honderden keren per minuut zonder dat u er uw gewicht op zet. Het kraakbeen krijgt voeding en het kapsel blijft soepel. Zet het zadel iets hoger dan u gewend bent, zodat de heup verder strekt. Twintig minuten per dag, rustig tempo, licht verzet.

Heupstrekking in stand

Ga staan met een hand aan een tafel of aanrecht. Stap met het goede been naar voren en houd het pijnlijke been gestrekt naar achteren, voet plat op de grond. Span de bil aan en duw het bekken iets naar voren tot u rek voelt aan de voorkant van de heup. Twintig tellen, drie keer, twee keer per dag. Deze rek werkt tegen de verkorting door zitten.

Zijwaartse heupspieren

Ga op uw zij liggen, pijnlijke heup boven, benen gestrekt. Til het bovenste been zijwaarts op tot ongeveer dertig graden, tenen naar voren, en laat het langzaam zakken. Tien tot vijftien keer, drie sets, om de dag. Deze oefening maakt de bilspieren sterker die het bekken recht houden bij elke stap. Wordt een oefening de dag erna erger, halveer dan de dosering en bespreek het bij de volgende afspraak.

Wat kunt u dagelijks doen bij heupartrose?

Bewegen, gewicht en zitten

Artrose manuele therapie

Het advies bij heupartrose klinkt tegenstrijdig: de heup doet pijn bij bewegen en toch moet u bewegen. Kraakbeen leeft van afwisseling tussen belasten en ontlasten. Wandelen, fietsen en zwemmen zijn de drie beste vormen. Een half uur per dag is beter dan twee uur op zaterdag. Hardlopen en sporten met veel draaien belasten een versleten heup zwaarder; wilt u dat blijven doen, bespreek dan de opbouw met de manueel therapeut.

Elke kilo lichaamsgewicht telt bij een heup drie tot vier keer mee zodra u loopt. Een paar kilo minder scheelt dus merkbaar in de druk op het kraakbeen en in de pijn.

Zitten is de stille boosdoener. Sta elk half uur even op, loop een rondje en strek de heup. Kies een stoel waarbij uw knieën lager staan dan uw heupen en vermijd diepe banken. Wilt u de kracht en de conditie verder opbouwen, dan kan dat bij de fysiotherapeut van MoveWell, in de oefenruimte van de praktijk en onder begeleiding.

Hoe lang duurt een behandeltraject bij heupklachten?

nekpijn behandeling

Bij heupartrose rekent de manueel therapeut op een traject van ongeveer acht tot tien weken, met in het begin een behandeling per week en later om de week. In die periode wint u beweging terug en leert u de oefeningen die u daarna zelf voortzet. Zonder die onderhoudsoefeningen zakt een versleten heup binnen een paar maanden terug naar de oude stijfheid. Een stijve heup na zitten of pijn aan de buitenkant is meestal sneller klaar, in drie tot zes behandelingen.

Na elke drie behandelingen meet de manueel therapeut opnieuw hoe ver de heup draait en vraagt hij wat u thuis merkt: de sokken, de trap, de nachtrust. Gaat het niet vooruit, dan verandert het plan. Lees wat patiënten uit Bussum, Naarden en Weesp over hun behandeling zeggen op de ervaringenpagina.

Wordt manuele therapie bij heupklachten vergoed?

Manuele therapie bij heupklachten wordt vergoed uit uw aanvullende verzekering; het aantal behandelingen hangt af van uw polis. U betaalt geen eigen risico. Staat uw aandoening op de chronische lijst, dan vergoedt de basisverzekering vanaf de 21e behandeling. Wat een behandeling kost zonder aanvullende verzekering, staat op de pagina tarieven en vergoeding.

Een verwijzing hebt u niet nodig. U belt of boekt online en kunt meestal binnen een paar dagen terecht bij MoveWell in Hilversum, ook vanuit Bussum, Laren, Blaricum, Huizen of Baarn.

Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij MoveWell Hilversum. Tekst bijgewerkt september 2026.

Een afspraak maken voor uw heup in Hilversum

Niels van der Meulen

Manueel therapeut

Niels van Laanen

Manueel therapeut

Veelgestelde vragen over heupklachten

Kan manuele therapie een nieuwe heup uitstellen?

Vaak wel, soms lang. Een versleten heup wordt niet nieuw, maar een heup die soepeler beweegt en door sterke spieren wordt gedragen, doet minder pijn en houdt het langer vol. Veel mensen stellen een operatie daarmee jaren uit of hoeven hem niet. Is de heup zo ver versleten dat de beweging nauwelijks terugkomt, dan zegt de manueel therapeut dat eerlijk.

Waarom voel ik heupartrose in mijn lies en knie?

Het heupgewricht ligt diep, aan de voorkant, ter hoogte van de lies. Pijn uit het gewricht voelt u daarom in de lies en niet op de zijkant van de heup. De zenuwen die het heupgewricht verzorgen, lopen door naar de binnenkant van het bovenbeen en de knie. Daardoor is kniepijn soms het eerste teken van een versleten heup.

Mag ik met heupartrose blijven wandelen en sporten?

Ja, en het is zelfs de bedoeling. Wandelen, fietsen en zwemmen voeden het kraakbeen en houden het kapsel soepel. Een half uur per dag is de richtlijn. Sporten met springen, draaien en abrupt stoppen belasten de heup zwaarder; die bouwt u op in overleg met de manueel therapeut. Napijn die binnen een dag wegtrekt is normaal, pijn die dagen aanhoudt een teken dat het te veel was.

Is een röntgenfoto nodig voordat de manueel therapeut begint?

Nee. De manueel therapeut stelt de diagnose met het bewegingsonderzoek: hoe ver de heup draait, wat pijn doet en hoe u loopt. Dat zegt meer over uw klacht dan een foto, want de mate van slijtage op een foto zegt weinig over de pijn die iemand voelt. Hebt u al een foto of verslag, neem het mee, dan leest hij het mee.

Hoe slaap ik met pijn aan de buitenkant van de heup?

Liggen op de pijnlijke zijde drukt de slijmbeurs en de pezen samen. Slaap op de andere zijde met een kussen tussen de knieën, zodat het bovenste been niet naar binnen zakt en de pees aan de buitenkant ontspannen blijft. Op de rug slapen kan ook. Blijft de nachtpijn weken aanhouden, bespreek het bij de afspraak; de bilspieren zijn dan vaak het echte probleem.

Zonder verwijzing, meestal binnen een paar dagen terecht

Wilt u weten of uw heuppijn uit het gewricht, de pezen of de rug komt? Bel 035 760 06 45 of boek online. U vindt MoveWell in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum, op maandag en donderdag tot 21:00 uur open. MoveWell Feel Better.

Wilt u een afspraak maken bij MoveWell Manueel therapeut Hilversum?