Manuele therapie bij heupklachten maakt een stijf of versleten heupgewricht beweeglijker en minder pijnlijk, ook bij heupartrose. Bij Manueel therapeut Hilversum onderzoeken we eerst of de pijn uit de heup zelf komt of uit de lage rug of het bekken. Daarna behandelen we het gewricht, het kapsel en de spieren eromheen, en weet u wat u zelf doet.
De heup is een kogelgewricht, net als de schouder, maar andersom gebouwd. De kop van het dijbeen ligt diep in de kom van het bekken, met een stevig kapsel en dikke banden eromheen. De heup is gebouwd op stabiliteit: hij draagt bij elke stap uw hele gewicht.
Rond het gewricht liggen de grootste spieren van het lichaam. De bilspieren houden het bekken recht als u op één been staat, de heupbuigers trekken het been omhoog. Het kraakbeen leeft van beweging. Zonder beweging geen voeding.
Boven de heup zitten het bekken, het SI-gewricht en de lage rug, eronder de knie. Een stijve heup laat de lage rug meer draaien. Daarom onderzoeken we altijd de hele keten.
Welke heupklachten zien wij in de praktijk?
Heuppijn zit lang niet altijd waar mensen hem aanwijzen.
Heupartrose: ochtendstijfheid en liespijn
Het kraakbeen wordt dunner, het kapsel stugger. U merkt het aan stijfheid bij het opstaan die na een kwartier wegtrekt, pijn in de lies en moeite met sokken aantrekken. Hoeveel slijtage er op een foto staat, zegt weinig over hoeveel pijn u hebt. Daarover gaat het verhaal slijtage op de scan.
Stijve heup na zitten
Uren zitten houdt de heup gebogen. Kapsel en heupbuigers verkorten, en de eerste meters loopt u wat voorover. Dit is geen artrose en reageert goed op mobilisatie.
Pijn aan de buitenkant van de heup
Pijn op het botpunt aan de zijkant, bij liggen en traplopen, komt van de pezen van de bilspieren en de slijmbeurs daarover. Zijn de bilspieren te zwak, dan zakt het bekken bij elke stap weg en raakt de pees overbelast.
Pijn die uit de rug komt
Een geprikkelde tussenwervelschijf of een facetgewricht in de lendenwervels geeft pijn in de bil en de zijkant van de heup, terwijl de heup zelf vrij beweegt. Meer op de pagina over manuele therapie bij lage rugpijn.
Hoe onderzoeken wij de heup?
Eerst uw verhaal: waar zit de pijn precies, hoe is de ochtend, wat lukt niet meer. Dan kijken we hoe u loopt: een heup met artrose geeft een kortere stap. Op de behandelbank bewegen we de heup in alle richtingen. Bij artrose is vooral het naar binnen draaien beperkt en pijnlijk, en dat verschil met de andere heup zegt meer dan een foto. De lage rug en het SI-gewricht testen we apart; zie de pagina over bekken en SI-gewricht. Voor we behandelen, screenen we op signalen waarbij manuele therapie niet de eerste keuze is. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.
Een versleten heup wordt niet nieuw. Sten Hofstad zei het in de podcast zo:
“Het is een onomkeerbaar proces. (…) Maar je kan wel ervoor zorgen dat het optimaler gaat bewegen, en daardoor dat die slijtage deels wordt geremd, of (…) dat die stijfheid wat minder wordt, dat de pijn wat minder wordt.”
Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #5
Daar mikt de behandeling op.
Tractie en mobilisatie
Bij tractie trekt uw behandelaar de kop van het dijbeen een klein stukje uit de kom. Dat haalt druk van het kraakbeen en rekt het kapsel. Daarna mobiliseert hij de heup rustig en herhaald in de richting die vastzit, meestal het naar binnen draaien en het strekken. Hoe dat werkt, staat bij mobilisatie, manipulatie en tractie.
Spieren rustiger, bilspieren sterker
Gespannen heupbuigers en liesspieren maken we met druk en rek rustiger; oefeningen houden de gewonnen beweging vast. Bent u op leeftijd of hebt u botontkalking, dan passen we de technieken aan. Hoe, leest u bij manuele therapie bij ouderen en osteoporose.
Wat het onderzoek zegt
De Nederlandse onderzoeker Hoeksma vergeleek bij heupartrose manuele therapie met oefentherapie alleen. De groep met manuele therapie had minder pijn, bewoog beter en kon meer in het dagelijks leven, en dat verschil hield maandenlang stand.
Hoe lang duurt een behandeltraject bij heupklachten?
Bij heupartrose rekenen we op ongeveer acht tot tien weken: eerst een behandeling per week, later om de week. In die tijd wint u beweging terug en leert u de oefeningen die u daarna zelf voortzet. Zonder die oefeningen zakt een versleten heup binnen een paar maanden terug naar de oude stijfheid. Een stijve heup na zitten of pijn aan de buitenkant is sneller klaar, in drie tot zes behandelingen.
Na elke drie behandelingen meten we opnieuw hoe ver de heup draait en vragen we naar de sokken, de trap en de nachtrust. Gaat het niet vooruit, dan verandert het plan. Lees wat patiënten uit Bussum, Naarden en Weesp zeggen op de ervaringenpagina.
Wat op de behandelbank losser wordt, houdt u thuis in beweging. Hieronder vier oefeningen van MoveWell: eerst twee rustige voor heup en lies, dan een krachtoefening en een rek voor de bilspieren. Uw behandelaar kiest welke bij u passen. Andere video’s staan op de pagina oefeningen voor de heup.
Vlinder: knieën naar buiten laten vallen met de voeten tegen elkaar
Past ook in de eerste dagen.
De vlinder rekt beide liezen tegelijk, rustig en zonder kracht: voetzolen tegen elkaar en de knieën laten zakken. Ook prettig bij stijve heupen.
Lig op uw rug met gebogen knieën en de voetzolen tegen elkaar.
Laat beide knieën langzaam naar buiten zakken.
Voel de rek aan de binnenkant van de bovenbenen. Houd 10 tot 15 seconden.
Breng de knieën langzaam terug.
Advies: 3× herhalen, 1 sets, 15 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Heupbuiger rekken met het been over de tafelrand
Past ook in de eerste dagen.
Het hangende been rekt de voorkant van de heup door zijn eigen gewicht, terwijl de opgetrokken knie de rug plat houdt. Prettig als knielen niet lukt.
Lig op uw rug aan de zijkant van een tafel of bed, knieën opgetrokken.
Laat het buitenste been over de rand hangen.
Voel de rek aan de voorkant van de heup en ontspan.
Houd vast zolang met uw behandelaar is afgesproken. Daarna de andere kant.
Advies: 3× herhalen, 1 set, 15 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Knie openen in zijlig (clamshell)
Voor als de ergste pijn gezakt is.
Traint de buitenkant van de heup, de spieren die knie en bekken in het spoor houden bij lopen en traplopen.
Lig op uw zij met de knieën gebogen en een hand onder het hoofd.
Houd de voeten op elkaar.
Beweeg de bovenste knie langzaam omhoog richting het plafond; het bekken blijft stil.
Houd 5 seconden vast en beweeg langzaam terug.
Advies: 15× herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Enkel op de knie, knie naar beneden duwen
Voor als de ergste pijn gezakt is.
Rekt de buitenkant van de heup en de diepe bilspier, gewoon op een stoel. Prettig bij pijn diep in de bil.
Zit op een stoel en leg één enkel op de andere knie.
Leg één hand op de knie en de andere op de enkel.
Duw de knie rustig naar beneden tot u rek voelt aan de buitenkant van de heup.
Houd vast zolang met uw behandelaar is afgesproken. Daarna de andere kant.
Advies: 3× herhalen, 1 set, 15 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Wordt een oefening de dag erna erger, halveer dan de dosering en bespreek het bij de volgende afspraak.
Wat u zelf kunt doen bij heupklachten
De heup doet pijn bij bewegen, en toch moet u bewegen. Kraakbeen leeft van afwisseling tussen belasten en ontlasten. Sten Hofstad in de podcast:
“Zeker als mensen ergens mee lopen: kom van die stoel, pak het aan, vraag een expert in de buurt.”
Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #5
Beweeg elke dag een half uur. Wandelen, fietsen en zwemmen werken het best; liever dagelijks dan twee uur op zaterdag.
Sta elk half uur op. Loop een rondje en strek de heup. Kies een stoel waarop uw knieën lager staan dan uw heupen.
Slaap met een kussen tussen de knieën. Bij pijn aan de buitenkant ligt u op de andere zij; het kussen voorkomt dat het bovenste been naar binnen zakt.
Let op uw gewicht. Elke kilo telt bij lopen drie tot vier keer mee in de heup. Een paar kilo minder scheelt merkbaar.
Blijf sporten en train kracht erbij. Hardlopen en sporten met draaien en uitstappen belasten de heup zwaarder; die bouwt u op in overleg met uw behandelaar. Hoe hockeyers dat aanpakken, leest u in hockeyblessures in Hilversum en ‘t Gooi. Begeleid kracht opbouwen doet u in de oefenruimte bij de fysiotherapeut van MoveWell.
Wordt manuele therapie bij heupklachten vergoed?
Manuele therapie valt onder de aanvullende verzekering en gaat niet van uw eigen risico af. Wat uw polis dekt en wat een behandeling kost, staat bij tarieven en vergoeding.
Een verwijzing is niet nodig. U belt of boekt online, ook vanuit Laren, Blaricum, Huizen of Baarn.
Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.
Soms jarenlang. Een versleten heup wordt niet nieuw, maar een heup die soepeler beweegt en door sterke spieren wordt gedragen, doet minder pijn en houdt het langer vol. Een deel van de mensen stelt een operatie zo jaren uit of heeft hem niet nodig. Komt de beweging nauwelijks meer terug, dan zeggen we dat eerlijk.
Waarom voel ik heupartrose in mijn lies en knie?
Het heupgewricht ligt diep, aan de voorkant, ter hoogte van de lies. Pijn uit het gewricht voelt u daarom in de lies en niet op de zijkant van de heup. De zenuwen die het heupgewricht verzorgen, lopen door naar de binnenkant van het bovenbeen en de knie. Daardoor is kniepijn soms het eerste teken van een versleten heup.
Is een röntgenfoto nodig voordat de behandeling begint?
Nee. De diagnose volgt uit het bewegingsonderzoek: hoe ver de heup draait, wat pijn doet en hoe u loopt. Dat zegt meer over uw klacht dan een foto, want de mate van slijtage op een foto zegt weinig over de pijn die iemand voelt. Hebt u al een foto of verslag, neem het mee, dan lezen we het mee.
Mag ik met heupartrose nog hardlopen of hockeyen?
Dat hangt af van hoe uw heup reageert, niet van de foto. Napijn die binnen een dag wegtrekt, is normaal. Pijn die dagen aanhoudt, betekent dat het te veel was. Bouw afstand en intensiteit stap voor stap op en train twee keer per week kracht voor bil en bovenbeen. Uw behandelaar maakt het schema met u.
Een verwijzing is niet nodig: bel of boek online
Wilt u weten of uw heuppijn uit het gewricht, de pezen of de rug komt? Bel 035 760 06 45 of boek online. Manueel therapeut Hilversum zit in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum, en is op maandag en donderdag open tot 21:00 uur. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.
Plan een afspraak bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen
