Manuele therapie bij bekkenklachten en pijn in het SI-gewricht
Manuele therapie bij het SI-gewricht is bedoeld voor die zeurende pijn onder in de rug aan één kant, die opspeelt bij omdraaien in bed of uitstappen uit de auto. Wij testen eerst of de pijn echt uit het bekken komt en niet uit de lage rug of de heup, en maken het gewricht daarna weer beweeglijk. Na de eerste afspraak weet u waar de pijn vandaan komt en wat u thuis doet.
Onder in uw rug voelt u twee kuiltjes. Daar zitten de SI-gewrichten, voluit de sacro-iliacale gewrichten: de verbinding tussen het heiligbeen, de driehoekige onderkant van de wervelkolom, en de twee bekkenhelften.
Het gewricht beweegt maar een paar millimeter en wordt vastgehouden door de stevigste banden van het lichaam. Die paar millimeter zijn wel nodig. Het SI-gewricht draagt het gewicht van uw romp over op de benen en vangt bij elke stap de schok op die van onderen komt.
Van alle mensen met lage rugpijn heeft naar schatting één op de vijf de pijn eigenlijk in het SI-gewricht.
Pijn die u met één vinger aanwijst
Pijn uit het SI-gewricht zit laag, aan één kant, op of naast het kuiltje. Hij straalt uit naar de bil en soms naar de achterkant van het bovenbeen, zelden voorbij de knie. Lage rugpijn zit breder en hoger; heuppijn voelt u in de lies of aan de zijkant van de heup.
De boosdoeners zijn bewegingen waarbij het ene been anders belast wordt dan het andere: omdraaien in bed, uitstappen uit de auto, de trap op, op één been staan om een sok aan te trekken. Lang zitten maakt het erger. Rustig lopen maakt het minder. Rug of bekken? Dat verschil maken wij met een paar tests. Over rugpijn leest u meer bij manuele therapie bij lage rugpijn.
Waarom een SI-gewricht pijn gaat doen
Een SI-gewricht gaat pijn doen als het te veel beweegt, te weinig beweegt of scheef belast wordt.
Een misstap of een val
Een misstap van de stoep of een val op de bil overbelast het gewricht in één keer. Het raakt zijn kleine beweging kwijt en voelt vast: een blokkade, zeggen mensen.
Scheef belasten
Altijd op hetzelfde been staan, de hele dag met een been onder u zitten, een verschil in beenlengte: dan draagt één SI-gewricht steeds meer dan het andere. Een stijve heup of lage rug schuift ook werk door naar het bekken.
Zwangerschap
In de zwangerschap maken hormonen de banden rond het bekken soepeler, zodat er ruimte komt voor de bevalling. Het SI-gewricht krijgt meer speling en de spieren moeten dat opvangen. De klachten beginnen meestal in de tweede helft van de zwangerschap. Het gewricht is niet kapot; het mist tijdelijk stevigheid. Meer hierover leest u bij manuele therapie bij zwangerschap.
Eerst de bekkentests. Wij drukken op het gewricht, belasten het via het bovenbeen, laten u op één been staan en vergelijken links met rechts. Zijn drie of meer tests pijnlijk, dan is het SI-gewricht met grote zekerheid de bron. We kijken ook naar de lage rug, de heupen, de beenlengte en hoe u staat en loopt.
Met mobilisatie bewegen we het SI-gewricht en de lage rug rustig en herhaald door, zodat het gewricht zijn paar millimeter terugkrijgt. Zit het echt vast, dan helpt soms een manipulatie: een korte, snelle impuls op het gewricht, soms met het knappende geluid dat u misschien kent. Dat doen we alleen na de screening en met uw toestemming. Met spiertechnieken maken we de bil- en heupspieren los, die het gewricht beschermen en daarmee ook vasthouden.
Bent u zwanger of net bevallen, dan werken we alleen met zachte technieken: mobilisatie in zijlig, spiertechnieken en oefeningen. Geen manipulaties. Meer over de technieken leest u bij mobilisatie, manipulatie en tractie.
Lang zitten maakt het SI-gewricht stijf. Sten noemt het in de podcast de 15-minutenregel:
“Maar de 15-minutenregel wil zeggen: stel, je zit even, of je ligt eindelijk in een goede positie, dat het een beetje verlichting geeft: probeer dan toch op te staan en even te bewegen, te lopen. Want uiteindelijk krijg je dan weer betere doorbloeding, beweging van de spieren (…). Dus je bent sneller beter.”
Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #6
Beide benen evenveel
Sta op twee benen in plaats van op één heup te hangen, en zit niet met een been onder u. Kleed u zittend aan.
Instappen en omdraaien met de knieën bij elkaar
Ga eerst op de autostoel zitten en draai dan beide benen tegelijk naar binnen. Draai in bed om met de knieën tegen elkaar. Een kussen tussen de knieën houdt het bekken ‘s nachts recht.
Warmte en rustig opbouwen
Een warme douche of kruik maakt de bilspieren rustiger. Wandelen, fietsen en zwemmen gaan bijna altijd; springen en draaien op één been even niet.
Dit zijn geen oefeningen speciaal voor het SI-gewricht, maar algemene oefeningen uit de video’s van MoveWell voor bil, heup en romp. Die spieren dragen het bekken. Doe ze niet door de pijn heen, en bent u zwanger, vraag dan eerst welke bij u passen.
Enkel op de knie, knie naar beneden duwen
Voor als de ergste pijn gezakt is.
Een rek voor de diepe bilspier en de buitenkant van de heup, gewoon op een stoel. Prettig na lang zitten.
Zit op een stoel en leg één enkel op de andere knie.
Leg één hand op de knie en de andere op de enkel.
Duw de knie rustig naar beneden tot u rek voelt aan de buitenkant van de heup.
Houd vast zolang met uw behandelaar is afgesproken. Daarna de andere kant.
Advies: 3× herhalen, 1 set, 15 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Knie openen in zijlig (clamshell)
Voor als de ergste pijn gezakt is.
Deze oefening traint de spieren aan de buitenkant van de heup. Die houden het bekken recht als u op één been staat.
Lig op uw zij met de knieën gebogen en een hand onder het hoofd.
Houd de voeten op elkaar.
Beweeg de bovenste knie langzaam omhoog richting het plafond; het bekken blijft stil.
Houd 5 seconden vast en beweeg langzaam terug.
Advies: 15× herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Plank op onderarmen en knieën
Voor als de ergste pijn gezakt is.
De opstap naar de volledige plank: dezelfde rompspieren, minder gewicht. Rug en bovenbenen vormen één lijn.
Ga op handen en knieën staan en steun op de onderarmen.
Span de buik aan.
Breng het gewicht op de onderarmen en laat het lichaam naar voren zakken tot rug en bovenbenen één lijn zijn.
Houd 20 seconden vast en zak terug.
Advies: 1× herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Straalt de pijn uit tot onder de knie, met tintelingen of krachtverlies, dan kijken wij eerst naar de lage rug en de zenuwen; lees daarover bij hernia en uitstraling. Zit de pijn vooral in de lies of bij draaien van het been, dan is de heup de waarschijnlijke bron. Daarover gaat de pagina manuele therapie bij heupklachten.
Bij een ontsteking van het gewricht, zoals bij sommige reumatische aandoeningen, is losmaken niet de oplossing. Dat hoort u na het onderzoek meteen. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.
Na de bevalling werken we waar nodig samen met de fysiotherapeut van MoveWell, die de buik- en bekkenbodemspieren meeneemt in het herstel.
Hoe snel merkt u verschil?
Een SI-gewricht dat na een misstap vastzit, reageert snel: na de eerste behandeling lukt omdraaien in bed vaak al makkelijker. Is de klacht langzaam ontstaan door houding of beenlengte, reken dan op vier tot acht weken. De spieren hebben tijd nodig om het gewricht anders te dragen. Na de bevalling duurt het terugwinnen van stevigheid een paar maanden.
Na elke drie behandelingen doen we de bekkentests opnieuw. Gaat het niet vooruit, dan verandert het plan. Hoe anderen hun behandeling ervoeren, leest u op de ervaringenpagina.
Manuele therapie bij bekkenklachten valt onder de aanvullende verzekering en gaat niet van uw eigen risico af; zie tarieven en vergoeding. Een verwijzing is niet nodig. U maakt een afspraak bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen, ook ‘s avonds op maandag en donderdag.
Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.
Afspraak maken voor manuele therapie bij het SI-gewricht in Hilversum
Het gewricht verschuift niet; daarvoor zijn de banden te sterk. Wat mensen een blokkade noemen, is een gewricht dat door pijn en aangespannen spieren zijn kleine beweging kwijt is. Het voelt alsof het vastzit, en dat is het ook, alleen niet uit de kom. Mobilisatie of een manipulatie geeft die beweging terug, en oefeningen zorgen dat u hem houdt.
Mag ik met bekkenklachten tijdens de zwangerschap naar de manueel therapeut?
Ja. Tijdens de zwangerschap gebruiken we alleen zachte technieken: mobilisatie in zijlig, spiertechnieken voor bil en heup, en oefeningen die u tot de bevalling kunt blijven doen. Manipulaties doen we niet. Veel vrouwen merken dat omdraaien in bed en lopen weer beter gaan. Meld bij het boeken dat u zwanger bent, dan plant de balie extra tijd.
Is pijn in het SI-gewricht hetzelfde als ischias?
Nee, al lijkt het erop. Ischias is pijn langs de grote beenzenuw, tot in de kuit of voet, met tintelingen. Pijn uit het SI-gewricht blijft in de bil en het bovenbeen en geeft geen doof gevoel. Omdat beide in de bil beginnen, worden ze door elkaar gehaald. De bekkentests en de zenuwtests maken het verschil.
Helpt een bekkenband bij pijn in het SI-gewricht?
Voor sommige mensen wel, vooral tijdens de zwangerschap of in de eerste weken na een misstap. De band neemt tijdelijk een deel van de stevigheid over die banden en spieren nu missen. Het is een hulpmiddel, geen behandeling: draagt u hem maanden zonder te oefenen, dan worden de spieren juist luier. Uw behandelaar zegt of en hoe lang een band bij u zinvol is.
Ook welkom tijdens of na uw zwangerschap
Hebt u pijn onder in de rug aan één kant, of bekkenklachten tijdens of na uw zwangerschap? Bel 035 760 06 45 of boek online. Manueel therapeut Hilversum zit in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.
