Manuele therapie bij een hernia: wat kan wel en wat niet
Manuele therapie bij een hernia duwt de schijf niet terug, maar maakt de rug of nek eromheen weer beweeglijk en haalt druk van de zenuw. Wij onderzoeken eerst welke zenuwwortel geraakt is en of manuele therapie bij u past. Daarna weet u wat wij doen, wat u zelf doet en waar u de komende weken op mag rekenen.
Tussen twee wervels zit een tussenwervelschijf: een stevige ring van vezels met een zachte kern. Bij een hernia scheurt de ring aan de achterkant een stukje in en puilt de kern naar buiten. Raakt die uitstulping niets, dan merkt u er weinig van. Drukt hij op de zenuwwortel die daar de wervelkolom verlaat, dan krijgt u pijn langs het verloop van die zenuw.
De meeste hernia’s zitten laag in de rug. In de nek heet het een nekhernia; de zenuw loopt dan naar de arm. Eén tilbeweging is zelden de oorzaak. Meestal verzwakt de ring al jaren, en is dat ene moment van bukken of niezen de druppel.
De pijn volgt de route van de zenuw
Rugpijn of nekpijn alleen is geen hernia. Bij een hernia loopt de pijn weg van de wervelkolom, langs een vaste route. Vanuit de onderrug trekt hij via de bil en de achterkant of zijkant van het bovenbeen naar de kuit, soms tot in de voet. Mensen noemen dat ischias. Vanuit de nek loopt hij over het schouderblad naar de arm en een paar vingers. Zitten, bukken, hoesten en niezen maken het erger; lopen en liggen geven rust.
Een zenuw geeft meer door dan pijn alleen. In de podcast BeweegBeter legt Sten het zo uit:
“En je moet het dan ook zien als een soort telefoonkabel, want het draagt informatie over. (…) Maar het kan ook zijn dat die spier het ook niet meer goed doet, want die zenuw die vertelt dan niet van: hé, ik wil dat je gaat lopen. Dus sommige mensen krijgen gewoon klapvoet bijvoorbeeld.”
Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #2
Klapt de voet bij het lopen, of laat u een kopje vallen, dan heet dat uitval. Dat laat u snel onderzoeken. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.
Een hernia stellen wij vast op de behandelbank
Wij vragen waar de pijn loopt en wat hem erger of minder maakt. Daarna testen we de zenuw: we tillen uw gestrekte been op of strekken de arm, tikken de reflexen aan, testen de kracht en voelen waar het gevoel op de huid anders is. Daaruit volgt welke zenuwwortel geraakt is en op welk niveau de hernia zit.
Een MRI-scan is daarvoor zelden nodig. Ook bij mensen zonder enige klacht laat een scan uitpuilende schijven zien. Waarom dat geen reden is om te schrikken, leest u in het BeweegBeter-stuk slijtage op de scan. Een scan zegt iets over de schijf, het onderzoek iets over uw klacht. Houdt de uitval aan, of komt een operatie ter sprake, dan vraagt een arts een scan aan.
Het doel is ruimte: minder druk op de zenuw en een wervelkolom die rondom de schijf weer beweegt.
Mobilisatie en tractie
De wervels boven en onder de hernia zijn stijf geworden, omdat de rug zichzelf beschermt. Die niveaus mobiliseren we met rustige, herhaalde bewegingen. Met tractie trekken we de wervels iets uit elkaar. Dat vergroot even de opening waar de zenuw doorheen loopt, en bij veel mensen neemt de uitstraling meteen af.
Een manipulatie, een korte, snelle impuls op een gewricht, doen we niet op het niveau van de hernia als er uitval is. Erboven of eronder soms wel, en alleen met uw toestemming.
Spiertechnieken en uw eigen richting
Bil-, rug- en nekspieren staan hard aangespannen; met druk en rek maken we ze rustiger. Daarna zoeken we de richting die de uitstraling laat afnemen, bij een hernia laag in de rug meestal achterover strekken. Trekt de pijn terug naar de rug, dan gaat het de goede kant op. Dit heet richtingsvoorkeur, een principe uit de McKenzie-methode. Hoe elke techniek werkt, leest u bij mobilisatie, manipulatie en tractie.
Bedrust maakt een hernia niet beter. Bewegen wel. Sten zegt het in de podcast zo:
“We willen juist zo snel mogelijk die verstijving uit de rug, want hoe meer je beweegt, hoe beter het herstel. Vroeger was het zes weken bedrust, mocht je niet bewegen. Nu moeten we juist, (…) zo snel mogelijk bewegen.”
Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #2
Elk kwartier even in beweging
Ligt of zit u eindelijk goed? Sta toch elk kwartier op en loop een paar minuten; Sten noemt dat de kwartierregel. Uit bed komt u via uw zij.
Wandelen opbouwen
Begin met wat lukt zonder dat de beenpijn toeneemt, al is dat vijf minuten, drie keer per dag. Voeg elke twee dagen een paar minuten toe.
Zitten en werken
Zitten verhoogt de druk op de schijf. Wissel elke twintig tot dertig minuten van houding en laat zwaar tillen de eerste weken aan een ander over.
Slapen
Op de rug met een kussen onder de knieën, of op de zij met een kussen ertussen. Met een nekhernia ligt de arm vaak prettig boven het hoofd.
Twee oefeningen uit de video’s van MoveWell voor een hernia laag in de rug. Neemt de pijn in het been toe, stop dan.
Kwispelen op handen en knieën
Past ook in de eerste dagen.
Kwispelen maakt onderrug en bekken los in de zijrichting. Mild genoeg voor de eerste dagen.
Ga op handen en knieën staan.
Beweeg de billen zo ver mogelijk naar links, dan naar rechts, alsof u kwispelt.
Laat de schouders licht meebewegen richting de billen.
Rustig tempo, geen pijn forceren.
Advies: 10× herhalen, 2 sets, 20 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Been strekken en hoofd laten zakken, bewegend (zenuwflos in zit)
Voor als de ergste pijn gezakt is.
De zenuw glijdt heen en weer in zijn baan zonder strak te komen staan. Dat maakt hem minder gevoelig. Doe deze oefening alleen als uw behandelaar hem met u heeft geoefend; meer uitleg staat bij neurodynamica en zenuwglijoefeningen.
Zit rechtop op een stoel.
Strek één been naar voren en laat tegelijk het hoofd zakken.
Buig het been terug omlaag en til tegelijk het hoofd op.
Rustig ritme, zonder scherpe pijn. Daarna het andere been.
Advies: 10× herhalen, 2 sets, 20 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Meer oefeningen, van licht naar zwaarder, staan bij oefeningen voor de rug. Met een nekhernia krijgt u andere oefeningen; kijk bij oefeningen voor de nek of vraag uw behandelaar.
Wat manuele therapie niet kan bij een hernia
De uitgepuilde kern terugduwen kan niemand. Wat wij losmaken, is de omgeving: de wervels, de spieren en de zenuw in zijn baan. De uitstulping slinkt bij de meeste mensen in de loop van maanden vanzelf. Dat versnellen wij niet; wel hebt u ondertussen minder pijn en blijft u bewegen.
Orthomanuele therapie is een aparte methode, niet wat wij doen. Een operatie komt pas ter sprake als de uitval aanhoudt of erger wordt. Die afweging maakt een arts.
Hoe lang duurt het herstel van een hernia?
De uitstraling gaat het eerst. Bij de meeste mensen is de pijn in het been of de arm na zes tot twaalf weken grotendeels weg, als ze blijven bewegen en oefenen. De rug- of nekpijn houdt langer aan. Kracht komt het laatst terug: een spier die door de zenuwdruk verzwakt was, heeft drie tot zes maanden nodig.
Manuele therapie valt onder de aanvullende verzekering en gaat niet van uw eigen risico af; zie tarieven en vergoeding. Een afspraak bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen maakt u online of via 035 760 06 45.
Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.
Een afspraak maken voor manuele therapie bij een hernia in Hilversum
Op de plek van de hernia niet als er uitval is: geen snelle impuls op een zenuw die al onder druk staat. De stijve wervels erboven of eronder soms wel, na het onderzoek en alleen als u dat wilt. Met mobilisatie en tractie bereiken we hetzelfde, rustiger. Uw rug of nek zelf laten knappen raden we af. Meer daarover leest u bij is manipulatie veilig?.
Mag ik sporten met een hernia?
Ja, met mate. Wandelen, fietsen op een rechte fiets en zwemmen gaan bijna altijd. Hardlopen, tillen en sporten met draaien en springen stelt u uit zolang de uitstraling bij die belasting toeneemt. De regel is simpel: wat de pijn in het been of de arm niet erger maakt, mag. Uw behandelaar bouwt uw sport stap voor stap met u op.
Is een hernia hetzelfde als ischias?
Nee. Ischias is de naam voor pijn langs de grote beenzenuw, van bil tot kuit. Een hernia is één oorzaak, niet de enige: een vernauwd wervelkanaal geeft dezelfde pijn, en een geprikkeld SI-gewricht pijn die erop lijkt. Het onderzoek maakt het verschil duidelijk, en dat verschil bepaalt de behandeling. Over pijn uit het bekken leest u bij bekken en SI-gewricht.
Komt een hernia terug?
Dat gebeurt, vooral in het eerste jaar. De kans wordt kleiner als u na het herstel blijft bewegen en de rug- en buikspieren sterk houdt. Wie stopt met oefenen zodra de uitstraling weg is, loopt meer risico. Daarom sluiten we af met een programma voor de lange termijn, zo nodig in het rugcentrum van MoveWell.
Geen verwijzing nodig, ook op maandag- en donderdagavond
Hebt u uitstraling in uw been of arm? Bel 035 760 06 45 of boek online. U vindt ons in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.
