Richtingsvoorkeur: waarom één richting uw rugpijn kan verminderen
Richtingsvoorkeur bij rugpijn betekent dat er één beweegrichting is waarin de pijn afneemt of uit het been terugtrekt naar de rug, en een andere waarin hij erger wordt. Bij lage rugpijn met uitstraling is dat meestal achterover strekken. Bij Manueel therapeut Hilversum testen we dat met herhaalde bewegingen, en is er een voorkeur, dan krijgt u één oefening mee voor elke twee uur.
Stel, u hebt lage rugpijn die tot in de bil of het been trekt. U buigt tien keer voorover en de pijn zakt verder het been in. U strekt tien keer achterover en de pijn trekt terug naar de rug. Dan is strekken uw richtingsvoorkeur, ook als buigen op dat moment prettiger voelt.
Bij de lage rug is strekken de voorkeur die we het meest zien. De gangbare uitleg is dat strekken de kern van de tussenwervelschijf weg van de zenuw duwt; of het zo letterlijk werkt, is niet bewezen. Wat steeds terugkomt: mensen met een duidelijke voorkeur herstellen sneller als ze in die richting oefenen.
Niet iedereen heeft zo’n voorkeur. Dat hoort u na de test.
Centralisatie: de pijn trekt terug naar de rug
Uitstraling die eerst tot in de kuit zat, stopt na het oefenen bij de knie, daarna bij de bil, en zit uiteindelijk alleen nog in de rug. Dat heet centralisatie. De rugpijn mag daarbij even feller worden, zolang het been rustiger wordt.
Goed nieuws
Wie bij herhaalde bewegingen centraliseert, herstelt in onderzoek beter en heeft minder vaak een operatie nodig. Trekt de pijn naar het midden, dan hebben we een richting om mee te werken.
Het omgekeerde
Schuift de pijn bij een beweging juist verder het been in, dan vermijdt u die richting voorlopig, ook als hij op dat moment niet zo erg voelt. Gebeurt dat in elke richting, dan is er geen voorkeur en kiezen we een andere weg.
Zo testen wij uw richtingsvoorkeur
U staat en buigt tien keer voorover. Uw behandelaar noteert voor en na de reeks waar de pijn zit, hoe erg hij is en hoe ver u komt. Daarna tien keer achterover. Zo nodig herhalen we het liggend, op de buik en op de rug, en met het bekken zijwaarts geschoven.
We letten vooral op de plek van de pijn. Pijn die na strekken uit de kuit verdwijnt maar in de rug wat toeneemt: goede uitkomst. Pijn die na buigen verder in het been zit, ook al voelde het buigen lekker: slechte uitkomst. De test duurt een kwartier en geeft dezelfde dag een antwoord.
Een patiënt, een behandelbank en een kwartier achterover
De test komt van Robin McKenzie, een fysiotherapeut uit Nieuw-Zeeland. In de jaren vijftig had een patiënt met uitstraling per ongeluk een kwartier achterover op zijn behandelbank gelegen, en daarna was de beenpijn weg. McKenzie bouwde daar een methode op die nu wereldwijd wordt onderwezen.
De kern in gewone taal: de rug vertelt zelf welke richting hij nodig heeft, als u herhaald beweegt en bijhoudt wat de pijn doet. De behandeling is daarna vooral een oefening die u zelf doet. Niels van der Meulen heeft de McKenzie-cursussen gevolgd en gebruikt de methode naast de technieken van de manuele therapie.
Tien keer per twee uur is het startpunt, dus zes tot acht keer per dag. Dat is veel, met een reden: de rest van de dag staat de rug in de andere richting, bij zitten, tillen en bukken. Blijft het been een week of twee rustig, dan bouwt u af naar drie keer per dag. De staande strekking houdt u als gewoonte na lang zitten.
Wanneer het niet werkt
Vinden we geen richting waarin de pijn centraliseert, dan heeft strekken geen zin en is het soms nadelig. Wordt de beenpijn tijdens het oefenen erger, stop dan en meld het. Bij een deel van de mensen met een hernia is de zenuw zo geprikkeld dat elke richting te veel is; dan beginnen we met tractie en doen we de test later opnieuw. Bij een stijve rug zonder uitstraling geeft de test minder duidelijke antwoorden, en dan werken we via het gewricht dat vastzit.
Sten Hofstad zegt in de podcast waar het bij deze oefeningen om draait:
“(…) En oefeningen is eigenlijk ook om het te bewegen, alleen dan kunnen we bijvoorbeeld een beweging geven de goede richting in, dat je juist op een pijnloze manier gaat bewegen, of dat het weer losser komt.”
Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #6
Bij een voorkeur voor strekken begint u liggend. Pas als dat geen extra beenpijn geeft, vraagt u uw behandelaar naar de staande versie. De video hieronder is voor de mensen bij wie de test de andere kant op wijst.
Strekken in buiklig
Ga plat op uw buik liggen, armen langs het lichaam, en blijf twee tot drie minuten rustig ademen. Gaat dat goed, zet dan de onderarmen onder de schouders, zodat het bovenlichaam omhoog komt en de heupen op de grond blijven. Laat de rug ontspannen doorzakken en blijf twee minuten liggen.
Knieën naar de borst vasthouden in ruglig
Past ook in de eerste dagen.
Voor een voorkeur voor buigen, die we vooral zien bij een vernauwd wervelkanaal op latere leeftijd: voorover geeft daar ruimte en strekken maakt het been zwaar. De test bepaalt wat bij u past, niet uw leeftijd.
Lig op uw rug met gebogen knieën.
Breng beide knieën naar de borst en pak ze met de handen vast.
Houd de stand vast zolang we hebben afgesproken, bijvoorbeeld 15 tot 20 seconden.
Laat rustig los.
Advies: 3× herhalen, 1 set, 15 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Komt u niet ver genoeg omdat een of twee lendenwervels vastzitten, dan mobiliseren wij die wervels op de behandelbank, met rustige, herhaalde druk in de richting van uw voorkeur. Direct daarna herhaalt u de oefening en komt u verder. Soms voegen we een manipulatie toe, altijd na screening en met uw toestemming.
Amerikaans onderzoek van Audrey Long uit 2004 liet zien dat mensen met een voorkeur die in die richting oefenden, meer vooruitgingen dan mensen die de andere kant op of algemeen oefenden. Meer over de lage rug leest u bij manuele therapie bij lage rugpijn en bij de tussenwervelschijf.
De richtingstest bij Manueel therapeut Hilversum
Bij de eerste afspraak doen we het gewrichtsonderzoek en de richtingstest, en u gaat naar huis met één oefening. Bij de tweede afspraak kijken we wat die heeft gedaan en passen we hem aan. Lees wat patiënten uit Bussum en Weesp over hun rug zeggen op de ervaringenpagina.
Manuele therapie wordt vergoed uit de aanvullende verzekering, zonder eigen risico; hoeveel behandelingen uw polis dekt, ziet u bij tarieven en vergoeding.
Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.
Veelgestelde vragen over richtingsvoorkeur (McKenzie)
Mag ik achterover strekken als ik een hernia heb?
Vaak wel; bij een hernia met uitstraling is strekken zelfs de voorkeur die we het meest zien. Maar niet altijd: bij een flink geprikkelde zenuw maakt strekken de beenpijn erger. Laat eerst de test doen en begin met de kleinste stap, plat op de buik liggen.
Waarom wordt mijn rugpijn erger terwijl mijn beenpijn minder wordt?
Dat is centralisatie, en precies de bedoeling. De pijn trekt uit het been terug naar de rug en voelt daar even feller. Zolang het been rustiger wordt, gaat u door. Lukt de oefening door de rugpijn niet meer, bespreek het dan bij de volgende afspraak.
Kan ik de richtingstest zelf thuis doen?
U kunt zelf merken wat tien keer buigen en tien keer strekken met uw pijn doen; neem dat mee naar de eerste afspraak. De echte test laat u aan ons over. Wij kijken ook naar houding, kracht en reflexen, en zien het als een richting de pijn verder het been in stuurt.
Werkt een richtingsvoorkeur ook bij nekpijn met uitstraling?
Ja, dezelfde manier van testen bestaat voor de nek. Daar is de voorkeur meestal de kin naar achteren schuiven, gevolgd door achterover buigen. We testen het met herhaalde bewegingen en combineren de oefening met mobilisatie van de nekwervels, zolang de armpijn ervan afneemt.
De rug vertelt zelf welke richting hij nodig heeft
Kom voor de richtingstest en ga naar huis met de oefening die bij uw rug past. Bel 035 760 06 45 of boek online. Manueel therapeut Hilversum zit in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.
Bel of boek bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen
