Hoe een tussenwervelschijf werkt, slijt en herstelt

Een tussenwervelschijf is de stugge schijf tussen twee wervels die schokken opvangt en de rug laat buigen; u hebt er 23. De schijf heeft geen bloedvaten en leeft van beweging: bij elke drukwisseling zuigt hij vocht en voeding op. Daardoor herstelt een geïrriteerde schijf traag, maar hij herstelt. Bij Manueel therapeut Hilversum halen we druk van de schijf, maken we de gewrichten eromheen los en zoeken we met u de richting van bewegen die uw rug goed doet.

Een autoband met een kern van gel

Een tussenwervelschijf lijkt op een autoband met een zachte kern. Een veer moet u er niet van verwachten. Sten Hofstad in de podcast:

“(…) Dankzij tussenwervelschijven kunnen we bewegen, en het werkt ook een beetje als schokabsorber. Dus als wij heen en weer bewegen, veert het een beetje mee. Maar je moet ook wel echt denken dat het niet echt een trampolinekussen is. Het is een heel stug materiaal.”

Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #2

De vezelring

De buitenkant is een ring van taaie vezels in vijftien tot twintig lagen die om en om schuin lopen. Die ring houdt de kern op zijn plaats en vangt de trek op bij buigen en draaien. Alleen de buitenste lagen hebben zenuwuiteinden. Een scheurtje diep in de ring voelt u dus niet; een scheur tot aan de buitenrand wel.

De kern en de eindplaten

Binnenin zit een kern van gel die voor bijna tachtig procent uit water bestaat. Die kern verdeelt de druk over de wervel eronder, als een waterbed. Boven en onder zit een dun laagje kraakbeen, de eindplaat, dat de schijf aan de wervel bindt. Daardoorheen sijpelt de voeding in en uit.

Een schijf zonder bloedvaten leeft van afwisseling

De tussenwervelschijf is het grootste stuk weefsel in uw lichaam zonder eigen bloedvaten. Voeding komt er alleen in door drukwisseling: belasten perst vocht eruit, ontlasten zuigt vers vocht op. Wie de hele dag zit, knijpt de aanvoer af. Wie loopt en van houding wisselt, pompt de schijf vol.

Waarom u ‘s ochtends langer bent

Overdag verliest elke schijf een deel van zijn vocht; ‘s nachts, liggend, zuigt hij dat terug. ‘s Ochtends bent u daardoor een tot twee centimeter langer dan ‘s avonds. Die volle schijf is in het eerste uur ook stijver en gevoeliger voor diep bukken en zwaar tillen. Bewaar dat voor later op de dag.

Uitpuiling, hernia, discopathie: drie woorden uit het scanverslag

Een uitpuiling betekent dat de schijf iets breder is geworden en over de rand van de wervel komt, als een band die wat zachter staat. De vezelring is heel. Boven de dertig is dat gewoon.

Bij een hernia is de kern door een scheur in de ring naar buiten gedrukt. Raakt die een zenuwwortel, dan voelt u pijn, tintelingen of krachtverlies in been of arm. Daarover gaat hernia en uitstraling.

Discopathie betekent dat de schijf vocht heeft verloren en lager is geworden. Dat is slijtage, en die hoort bij ouder worden zoals grijs haar. Geen van de drie woorden zegt op zichzelf hoeveel pijn u hebt.

De scan ziet er slechter uit dan uw rug zich voelt

Een scan laat weefsel zien, geen pijn. Van de veertigers zonder enige rugpijn heeft ongeveer de helft een uitpuilende schijf op de MRI; bij zestigers is dat het grootste deel. Andersom heeft iemand met hevige rugpijn soms een keurige scan.

Daarom stellen wij de diagnose met onderzoek en tests, en is de scan een aanvulling. Waarom slijtage op de foto minder erg is dan het klinkt, leest u in slijtage op de scan; wat een foto wel vertelt, staat bij MRI en röntgen bij rugpijn.

Trekt de pijn naar het midden, of verder het been in?

Pijn uit een schijf zit midden in de rug of nek en wordt erger bij zitten, bukken, hoesten en niezen. In het onderzoek laat uw behandelaar u herhaald voorover en achterover buigen en let hij op wat de pijn doet: trekt hij naar het midden van de rug, of juist verder het been in?

Daarna testen we de zenuwen: reflexen, gevoel en kracht. Zo weten we of de schijf een zenuwwortel raakt en of manuele therapie de goede keuze is. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

Druk eraf halen

Tractie, mobilisatie rondom en de goede richting

onderzoek stenose rug

Een schijf duwt niemand terug, wij ook niet. Wat we wel doen: de druk verlagen, de gewrichten eromheen vrijmaken en u de beweging leren die de schijf rust geeft.

Tractie

Uw behandelaar trekt de wervels een klein stukje uit elkaar, met de handen of met een band om het bekken. De schijf krijgt ruimte en de druk op een zenuwwortel neemt af.

Mobilisatie van de gewrichten rondom

Een pijnlijke schijf zet de facetgewrichten en spieren eromheen op slot. Maken we die los, dan beweegt het hele segment beter. Bij een schijfklacht kiezen we voor rustige mobilisaties. Een manipulatie doen we alleen na screening en met uw toestemming, en bij een verse hernia liever niet.

De richting die de pijn naar het midden trekt

Bij veel schijfklachten is er één richting waarin bewegen de pijn naar het midden haalt. Vaak is dat achterover buigen, soms juist voorover. Die richting zoeken we op, en u krijgt de bijbehorende oefening mee. Hoe dat werkt, leest u bij richtingsvoorkeur.

Bedrust helpt de schijf niet, lopen wel

onderrug klachten manueel therapeut

Een schijf die stilligt, krijgt geen voeding. Bewegen wel, in de juiste maat.

Sta elk half uur op

Zitten belast de schijf in de lage rug zwaarder dan staan. Loop elk half uur een minuut en buig een paar keer rustig achterover met de handen in de zij.

Loop elke dag

Wandelen is de beste pomp voor de schijf: bij elke stap wisselt de druk. Begin met twee keer tien minuten, een rondje door het Dudokpark of over de hei, en bouw op. Tillen doet u dicht bij het lichaam, zonder te draaien. Oefeningen met video staan bij oefeningen voor de rug. Bent u net door uw rug gegaan, lees dan eerst door je rug gegaan: de eerste 24 uur.

Herstel duurt weken, geen dagen

uitleg rugklachten chiropractor

Een geïrriteerde schijf zonder zenuwbeknelling kalmeert in twee tot zes weken. Een hernia met uitstraling heeft zes tot twaalf weken nodig: het lichaam ruimt het uitgestulpte deel langzaam op. Een schijf die al jaren versleten is, wordt niet meer nieuw. Het doel is dan een rug die u weer aankunt. Wat patiënten uit Naarden en Huizen van hun behandeling vonden, staat op de ervaringenpagina.

Manuele therapie wordt vergoed uit de aanvullende verzekering en raakt uw eigen risico niet. Hoeveel behandelingen uw polis dekt, leest u bij tarieven en vergoeding.

Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.

Uw tussenwervelschijf laten onderzoeken in Hilversum

Niels van der Meulen

Manueel therapeut

Niels van Laanen

Manueel therapeut

Veelgestelde vragen over tussenwervelschijf

Kan een tussenwervelschijf terugschuiven?

Nee. Een schijf zit met zijn eindplaten vast aan de wervels en schuift niet heen en weer, ook niet met een manipulatie. Wat wij wel doen: de druk verlagen met tractie, de kern met de juiste beweging iets naar het midden laten gaan en het lichaam de tijd geven om een uitstulping op te ruimen.

Is een versleten tussenwervelschijf erg?

Zelden. Slijtage van de schijf hoort bij ouder worden en staat bij de meeste vijftigers op een scan, ook zonder klachten. De schijf wordt lager en stijver, maar sterke spieren eromheen vangen dat op. Blijven bewegen is de beste bescherming van een versleten schijf.

Mag ik sporten met een beschadigde tussenwervelschijf?

Ja. In de eerste weken vooral wandelen, fietsen en zwemmen. Buigen en draaien onder belasting, zoals roeien, golf en zware squats, bouwt u later op. Uw behandelaar let erop of de pijn bij het sporten naar het midden trekt of juist verder uitstraalt, en zegt per sport wanneer u weer begint.

Helpt een harder matras voor de tussenwervelschijf?

Niet per se. Een matras moet uw rug in zijligging recht houden en in rugligging de holling steunen; te hard of te zacht doet dat allebei niet. Belangrijker is hoe u opstaat: draai eerst op uw zij en duw u met de armen omhoog, zodat de volle ochtendschijf niet meteen buigt.

Een verwijzing hebt u niet nodig

Staat er een uitpuiling of hernia op uw scanverslag? Bel 035 760 06 45 of boek online, en neem het verslag mee. Manueel therapeut Hilversum zit in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark in Hilversum, aan de Hoge Naarderweg 3A. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.

Maak een afspraak bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen