De bovenste nek: waarom de manueel therapeut daar extra voorzichtig is

Uw nek heeft zeven wervels. De bovenste twee zien er anders uit dan de rest.

De atlas (C1)

Een ring van bot zonder wervellichaam. Daarop rust de schedel, zoals de reus Atlas de wereld droeg. Het gewricht tussen schedel en atlas is gebouwd voor knikken: ja zeggen, de kin intrekken.

De draaier (C2)

De draaier heeft een tand van bot die door de ring van de atlas omhoog steekt. Om die tand draait de atlas, met de schedel erop, als een deur om een scharnier. Dit gewricht is gebouwd voor nee zeggen.

Tussen schedel, atlas en draaier zit geen tussenwervelschijf. Een hernia in de bovenste nek bestaat dus niet. Banden en spieren houden hier alles op zijn plaats.

Kijkt u achterom, dan komt ongeveer de helft van die beweging uit het gewricht tussen atlas en draaier. De andere helft verdelen de vijf wervels eronder. Wie dat gewricht niet meer gebruikt, gaat met het hele lijf draaien. Sten Hofstad in de podcast:

“(…) En als we op een gegeven moment in de auto zitten en dan ons hele lichaam draaien om te kijken, ja, dan ben je verkeerd bezig. Dan gebruik je die nek niet meer en dan gaat hij pijn doen.”

Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #13

Juist omdat het hier zo beweeglijk is, letten we op twee dingen.

De banden

Een dwarse band houdt de tand van de draaier tegen de ring van de atlas, zodat hij niet naar achteren richting het ruggenmerg schuift. Twee schuine banden van de tand naar de schedel remmen het draaien af. Die banden zijn sterk, maar ze raken beschadigd bij een zwaar ongeval of verslappen bij reuma. Daarom testen we ze voor we hier behandelen.

De bloedvaten

Links en rechts loopt een wervelslagader door gaatjes in de halswervels omhoog. Bij de atlas maakt hij een scherpe bocht en gaat dan de schedel in. Ver draaien spant die bocht aan. Gezonde vaten kunnen dat prima aan; toch hoort een bloedvatscreening bij elk onderzoek van de bovenste nek.