Manuele therapie bij een hernia: wat kan wel en wat niet

Een hernia stelt de manueel therapeut vast op de behandelbank, niet op een foto. Hij vraagt waar de pijn precies loopt en wat hem erger of minder maakt. Daarna test hij de zenuw: hij tilt uw gestrekte been op of rekt de arm uit om te zien of dat de uitstraling opwekt, tikt de reflexen aan, test de kracht van voet, knie, hand en vingers en strijkt over de huid om te voelen waar het gevoel anders is. Uit die tests volgt welke zenuwwortel geraakt is en op welk niveau de hernia zit. Een MRI-scan is daarvoor niet altijd nodig: bij een groot deel van de mensen zonder enige klacht laat een scan ook uitpuilende schijven zien. Een scan zegt iets over de schijf, het onderzoek zegt iets over uw klacht. Alleen bij aanhoudende uitval of als een operatie overwogen wordt, is een scan nodig, en die vraagt een arts aan.

Het doel van manuele therapie bij een hernia is ruimte: minder druk op de zenuw en een beweeglijker wervelkolom rondom de schijf. Daarvoor gebruikt de manueel therapeut vier middelen, altijd na de screening en in overleg met u.

Mobilisatie en tractie

De wervels boven en onder de hernia zijn vaak stijf geworden, omdat de rug zichzelf beschermt. De manueel therapeut mobiliseert die niveaus met rustige, herhaalde bewegingen, zodat de hernia niet al het werk hoeft op te vangen. Met tractie trekt hij de wervels iets uit elkaar. Dat vergroot even de opening waar de zenuw doorheen loopt en vermindert bij veel mensen de uitstraling direct. Een manipulatie, de korte snelle beweging met het knapje, doet hij niet op het niveau van de hernia als er uitval is. Erboven of eronder kan het wel, alleen met uw toestemming.

Spiertechnieken en oefeningen met richtingsvoorkeur

De bil-, rug- en nekspieren staan bij een hernia hard aangespannen. Met druk en rek maakt de manueel therapeut ze rustiger, zodat de zenuw minder ingeklemd raakt. Daarna zoekt hij met u de richting die de uitstraling laat afnemen. Bij de meeste mensen met een lumbale hernia is dat achterover strekken, bij sommigen juist een andere kant op. Die richting wordt uw oefening, een principe uit de McKenzie-methode. Trekt de pijn terug naar de rug of nek, dan gaat het de goede kant op. Hoe elke techniek werkt, leest u op de pagina over mobilisatie, manipulatie en tractie.

De uitgepuilde kern terugduwen kan niemand, ook de manueel therapeut niet. Wat hij losmaakt, is de omgeving: de wervels, de spieren en de zenuw die vastzit in zijn baan. De schijf zelf herstelt op eigen kracht. Bij de meeste mensen slinkt de uitstulping in de loop van maanden vanzelf. Manuele therapie versnelt dat niet, maar zorgt dat u ondertussen minder pijn hebt en blijft bewegen, en dat bespoedigt het herstel wel. Sommigen zoeken naar orthomanuele therapie bij een hernia; dat is een aparte methode met een eigen opleiding, niet wat wij doen. Een operatie is alleen aan de orde als de uitval aanhoudt of erger wordt ondanks weken van behandeling en oefenen. Die afweging maakt een arts, op basis van een scan. Voor de meeste mensen komt het zover niet.