Kussen bij nekklachten: slaaphouding volgens de manueel therapeut

Een kussen bij nekklachten hoeft niet duur te zijn, maar wel de juiste hoogte hebben voor de houding waarin u slaapt. Zes tot acht uur per nacht ligt uw nek in een stand die u niet bewust kiest, en dat voelt u ‘s ochtends. Hier leest u wat de nek ‘s nachts nodig heeft, welke houding en kussenhoogte daarbij passen, en wanneer een nieuw kussen niet de oplossing is.
Maak een afspraak
Bel 035 760 06 45

's Nachts staat uw nek uren stil

Overdag beweegt uw nek honderden keren per uur. ‘s Nachts nauwelijks. U ligt uren in één of twee standen, de spieren zijn ontspannen en kapsel en banden houden de gewrichten op hun plek.

Elk nekgewricht zit in een kapsel van bindweefsel. Staat dat kapsel lang in dezelfde stand, dan wordt het stroef. Dat is de stijfheid bij het wakker worden. Bij een gezonde nek is die na een paar minuten weg. Heeft de nek de hele nacht geknikt of gedraaid gelegen, dan duurt het langer en doet het pijn.

Een bekend voorbeeld: wie op de buik slaapt met het hoofd naar rechts, heeft ‘s ochtends een nek die niet naar links wil. De houding bepaalt hoe de nek de nacht doorkomt. Het kussen bepaalt de houding.

Op de rug of op de zij, niet op de buik

De beste slaaphouding is de houding die de nek recht houdt.

Rugligging

Goed voor de nek. Het hoofd ligt in het verlengde van de romp en de gewrichten staan in de middenstand. Voorwaarde is een laag kussen. Ligt het hoofd te hoog, dan staat de nek de hele nacht gebogen, alsof u op uw telefoon kijkt.

Zijligging

Ook goed, als het kussen de ruimte tussen schouder en oor opvult. Zakt het hoofd door of wordt het omhoog geduwd, dan knikt de nek. Leg de onderste arm niet onder het kussen; dan schuift de schouder naar voren.

Buikligging

Die raden we af. Op de buik moet het hoofd opzij om te kunnen ademen, dus de nek ligt uren in de uiterste draai. In de podcast BeweegBeter kwam de vraag langs hoe je het beste slaapt. Buikslapen werd meteen afgeraden, en Sten vulde aan:

“(…) Want dan breng je heel veel spanning in die onderrug vooral. Lig je vaak wat doorgezakt (…).”

Sten Hofstad, praktijkeigenaar van MoveWell, in BeweegBeter #8

Voor de nek komt daar de draai bij. Bent u een echte buikslaper, leg dan een plat kussen onder de borst en trek één been op. Zo schuift u in een paar weken vanzelf meer naar de zij.

De hoogte van het kussen telt, niet de prijs

De regel: het kussen vult de ruimte tussen matras en hoofd, zodat de nek recht ligt.

In zijligging is die ruimte zo breed als uw schouder. Brede schouders vragen een hoger kussen dan smalle. Op een zachte matras zakt de schouder weg en is een lager kussen genoeg. Een handige test: lig op uw zij en laat iemand van achteren kijken of uw neus in het verlengde van uw borstbeen ligt.

In rugligging gaat het om een paar centimeter. Een hoog kussen duwt hier de kin naar de borst. Wisselt u tussen rug en zij, kies dan een kussen dat in het midden lager is dan aan de randen.

Maak een afspraak

Traagschuim of dons maakt minder uit dan de reclame zegt

Onderzoek laat geen materiaal zien dat bij nekklachten duidelijk beter is dan een ander. Wat wel telt: houdt het kussen zijn hoogte de hele nacht, en volgt het de vorm van uw nek? Een donskussen dat na een uur plat ligt, steunt niet meer. Een te hard traagschuimkussen zet de nek vast in één stand.

Een nieuw kussen helpt als u stijf wakker wordt, de stijfheid binnen een half uur wegtrekt en u overdag geen last hebt. Het helpt niet als de nek overdag ook stijf is, als de pijn naar een arm trekt of als u er ‘s nachts wakker van wordt. Dan zit het in de nekgewrichten zelf. Koop dus geen duur kussen voordat wij naar uw nek hebben gekeken.

Bel 035 760 06 45

Het matras en het kussen horen bij elkaar

Een matras dat doorzakt, laat in zijligging de schouder wegzakken en de nek knikken. Een te hard matras houdt de schouder omhoog en duwt de nek de andere kant op. Koopt u een nieuw matras, kijk dan meteen of het kussen nog past.

Slaapt u in een hotel of bij familie ineens beter? Dat is een aanwijzing dat matras of kussen thuis niet goed zit.

Maak een afspraak

Oefeningen bij een stijve nek in de ochtend

Twee video's voor na het opstaan

Artrose manuele therapie

Twee minuten op de rand van het bed. Rustig bewegen, niet doorduwen: trekken mag, scherpe pijn niet.

Oor naar de schouder met lichte trek van de hand

Past ook in de eerste dagen.

Een rustige rek voor de spieren aan de zijkant van de nek, die na een nacht in de verkeerde stand snel strak staan.

  1. Zit of sta rechtop en laat beide schouders laag hangen.
  2. Breng het linkeroor naar de linkerschouder tot u rechts in de nek de rek voelt.
  3. Leg de linkerhand op uw hoofd en geef heel licht extra rek; niet trekken.
  4. Houd vast zolang met uw behandelaar is afgesproken en laat de druk langzaam los. Daarna de andere kant.

Advies: 3× herhalen, 1 set, 15 seconden rust.

Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.

Meer video’s staan bij de oefeningen voor de nek.

Stijf wakker worden: wanneer het meer is dan het kussen

nekpijn chiropractie

De eerste minuten stijf zijn is normaal. Trekt het weg onder de douche of bij de eerste keer over uw schouder kijken, dan is er niets aan de hand. Duurt het langer dan een half uur, komt het elke ochtend terug of wordt u er ‘s nachts wakker van, dan is het meer dan een verkeerd kussen.

Dan onderzoeken wij welke gewrichten stroef zijn. Vaak zijn dat de bovenste nekgewrichten, tussen het hoofd en de tweede wervel, die het meest last hebben van een geknikte of gedraaide nacht. Uw behandelaar maakt ze los met mobilisatie: rustige, herhaalde bewegingen tot aan de grens. Een manipulatie van de nek gebeurt alleen na screening en met uw toestemming. En we kijken samen naar kussen en houding, want een losgemaakte nek die de volgende nacht weer acht uur knikt, is de volgende ochtend weer stijf.

Meer over de behandeling leest u bij nekklachten. Komt er hoofdpijn bij, kijk dan bij hoofdpijn en duizeligheid vanuit de nek. Wat patiënten uit Bussum, Naarden en Weesp over hun nek vertellen, staat op onze ervaringenpagina.

Neem uw kussen gerust mee

uitleg rugklachten chiropractor

U hebt geen verwijzing nodig. Neem uw kussen mee naar de eerste afspraak, of een foto van hoe u ligt; dan zien we meteen of de hoogte past bij uw schouders en uw matras.

Manuele therapie wordt vergoed uit de aanvullende verzekering, zonder eigen risico. Wat uw polis dekt, staat bij tarieven en vergoeding.

Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.

Een afspraak maken voor uw nek in Hilversum

Manueel therapeut
Niels van der Meulen

Manueel therapeut

Meer info
Niels_manueel
Niels van Laanen

Manueel therapeut

Meer info

Veelgestelde vragen over slaaphouding en kussen bij nekklachten

Is slapen zonder kussen goed voor de nek?

Alleen voor wie op de buik slaapt, en ook dan liever niet. In rugligging valt de nek zonder kussen iets naar achteren, in zijligging knikt hij naar het matras. Een laag kussen op de rug en een kussen ter hoogte van uw schouder op de zij houden de nek recht.

Hoe lang duurt het wennen aan een nieuw kussen?

Reken op een week tot tien dagen. De eerste nachten voelt elk ander kussen vreemd. Wordt u na tien dagen stijver wakker dan met het oude kussen, dan klopt de hoogte niet. Wordt u even stijf wakker als eerst, dan zit de oorzaak in de nek en niet in het kussen.

Kan een verkeerd kussen hoofdpijn geven?

Ja. Een te hoog of te laag kussen zet de bovenste nekgewrichten een hele nacht in een geknikte stand. Die gewrichten delen zenuwen met het achterhoofd. Zo ontstaat hoofdpijn die ‘s ochtends aanwezig is en in de loop van de ochtend wegtrekt. Blijft hij ook overdag, laat de nek dan onderzoeken.

Helpt een nekrol of een orthopedisch kussen?

Soms. Een nekrol of een kussen met een verhoogde rand steunt de holte van de nek in rugligging. Het werkt alleen als de hoogte bij u past; een orthopedisch kussen dat te hoog is, is net zo slecht als een gewoon kussen dat te hoog is. Probeer het eerst met een opgerolde handdoek onder de nek.

Stijf wakker? Laat de nek nakijken

Wordt u elke ochtend met een stijve nek wakker? Bel 035 760 06 45 of boek online. We zitten in Medisch Centrum Dudokpark aan de Hoge Naarderweg 3A in Hilversum, in het souterrain, en zijn op maandag en donderdag tot 21:00 uur open. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.

Uw afspraak is bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen

Maak een afspraak
Bel 035 760 06 45