Kaakklachten en de nek: waarom kaak en nek elkaar beïnvloeden
Kaakklachten en manuele therapie horen bij elkaar, omdat het kaakgewricht en de bovenste nek samen bewegen, samen aanspannen en vaak samen pijn doen. Wij onderzoeken de mondopening, de kauwspieren en de bovenste nekwervels, en behandelen wat vastzit of overbelast is. Speelt uw beet mee, dan stemmen we af met uw tandarts of orthodontist.
Leg een vinger vlak voor uw oor en open de mond. U voelt de kop van de onderkaak bewegen. Dat gewricht doet twee dingen tegelijk: eerst draait de kop als een scharnier, daarna schuift hij naar voren over een klein heuveltje in de schedel.
Tussen kop en schedel ligt een schijfje kraakbeen dat meeschuift en de druk opvangt. Schuift het niet netjes mee, dan hoort of voelt u een knap. Dat knappen is op zichzelf geen probleem.
Links en rechts werken altijd samen. Zit één kant stroef, dan wijkt de kaak bij het openen naar die kant af.
Kaak en bovenste nek werken als één geheel
De kaak hangt aan de schedel, en de schedel staat op de bovenste twee nekwervels. Bij elke hap, elke slok en elk gesprek spannen niet alleen de kauwspieren aan, maar ook de kleine spieren tussen schedel en nek die het hoofd stilhouden. Andersom werkt het ook: hangt het hoofd naar voren, zoals achter een scherm, dan verandert de druk in het kaakgewricht.
Ook de zenuwen delen een gebied. De zenuw van gezicht en kaak komt in de hersenstam samen met de zenuwen uit de bovenste nek. Daarom geeft een stijve bovenste nek soms pijn bij de kaak of het oor, en geeft een klemmende kaak hoofdpijn bij de slaap of het achterhoofd.
Pijn bij kauwen, een knappende kaak, klemmen in de nacht
Wij zien pijn vlak voor het oor of in de wang, vooral bij kauwen, gapen en lang praten. Een kaak die knapt of klikt. Een mond die niet ver genoeg opengaat of ‘s ochtends moe aanvoelt. Klemmen of knarsen, vaak zonder dat u het zelf merkt.
Daar komen klachten bij die mensen niet meteen aan de kaak koppelen: hoofdpijn bij de slapen, een vol gevoel in het oor, en nekklachten hoog in de nek, aan de schedelrand.
Een kaakgewricht raakt zelden beschadigd. Bijna altijd zijn het spieren die te veel en te lang aanspannen.
Klemmen, knarsen en spanning
Overdag klemt u de kiezen op elkaar bij concentratie, in de file of in een lastig gesprek. ‘s Nachts knarst u zonder het te weten. Kauwspieren zijn gebouwd voor korte klussen, niet voor uren spanning. Stress en slecht slapen maken het erger.
Het hoofd naar voren
Uren beeldschermwerk met het hoofd voor de schouders verandert de stand van de onderkaak en belast de bovenste nek. Daarom komen kaak- en nekklachten zo vaak samen.
Na de tandarts of orthodontist
Een lange behandeling met de mond wijd open, een verstandskies, een nieuwe kroon of een beugel: gewricht en spieren moeten daarna opnieuw hun stand vinden.
We beginnen met vragen: wanneer doet het pijn, knapt de kaak, klemt of knarst u, hoe slaapt u, bent u onlangs bij de tandarts geweest. Dan meten we de mondopening: hoeveel vingers passen er tussen uw tanden, wijkt de kaak af, en waar zit de knap. Uw behandelaar voelt de kauwspieren bij wang en slaap, en met een handschoen aan de binnenkant van de mond, waar de diepe kauwspier zit.
Daarna de nek: hoe ver draait het hoofd, hoe beweegt de bovenste nek, welke spieren zijn gevoelig. Na het eerste onderzoek weet u of de kaak, de nek of allebei de klacht geven.
Met een handschoen aan legt uw behandelaar de duim op de kiezen en beweegt de onderkaak rustig naar beneden, naar voren en opzij. Zo krijgt het gewricht zijn ruimte terug. De bovenste nek mobiliseren we met kleine, rustige bewegingen van het hoofd. Een manipulatie van de nek gebeurt alleen na screening en met uw toestemming; bij de kaak zelf is die zelden nodig.
Spiertechnieken
De kauwspieren behandelen we met druk en rek, aan de buitenkant bij wang en slaap en met een handschoen aan de binnenkant. Dat is even gevoelig. Het geeft vaak meteen ruimte.
Gewoontes
Klemmen leert u niet af met een behandeling alleen. U leert opmerken wanneer de kiezen op elkaar staan, en de kaak loslaten.
Wat u zelf kunt doen
Een paar keer per dag, een halve minuut.
De rusthouding van de kaak
Lippen dicht, tanden van elkaar, tong ontspannen tegen het gehemelte, vlak achter de voortanden. Controleer het bij elk rood stoplicht of elke nieuwe mail. Merkt u dat de kiezen op elkaar staan, laat dan los. Slaapt u met een bitje van de tandarts, blijf dat dragen.
Voor de kaak zelf hebben we geen oefenvideo’s. Voor de nek, die bij kaakklachten bijna altijd meedoet, wel. Deze rek geeft de spieren aan de zijkant van de nek ruimte:
Oor naar de schouder met lichte trek van de hand
Past ook in de eerste dagen.
De spieren aan de zijkant van uw nek raken snel gespannen, zeker na een dag beeldschermwerk of een nacht klemmen. Deze rek geeft ze rustig weer ruimte.
Zit of sta rechtop en laat beide schouders laag hangen.
Breng het linkeroor naar de linkerschouder tot u rechts in de nek de rek voelt.
Leg de linkerhand op uw hoofd en geef heel licht extra rek; niet trekken.
Houd vast zolang met uw behandelaar is afgesproken en laat de druk langzaam los. Daarna de andere kant.
Advies: 3× herhalen, 1 set, 15 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Speelt de beet mee, dan werken we samen met de tandarts
Staan de tanden zo op elkaar dat de kaak steeds in dezelfde scheve stand wordt gedwongen, of knarst u ‘s nachts de tanden af, dan lost manuele therapie dat niet op. Dan stemmen we af met uw tandarts of orthodontist: die zorgt voor een bitje of een correctie van de beet, wij zorgen dat gewricht, spieren en nek weer vrij bewegen. Wat patiënten uit Bussum, Laren en Huizen vertellen, leest u op onze ervaringenpagina.
Manuele therapie bij kaakklachten wordt vergoed uit de aanvullende verzekering, zonder eigen risico. Zie tarieven en vergoeding.
Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.
Kaakklachten? Kaak en nek samen onderzocht in Hilversum
Nee. Het knappen komt van het schijfje in het kaakgewricht dat niet helemaal soepel meeschuift. Veel mensen hebben het zonder ooit pijn te krijgen. Behandeling is pas zinvol als het knappen pijn doet, als de mond niet ver genoeg opengaat, of als het samengaat met hoofdpijn of nekklachten.
Kan kaakpijn oorpijn geven?
Ja. Het kaakgewricht ligt vlak voor de gehoorgang en deelt zenuwen met het oor. Een overbelast kaakgewricht of een gespannen kauwspier geeft daardoor soms een vol gevoel in het oor of oorpijn, terwijl het oor zelf gezond is.
Helpt een bitje tegen kaakklachten?
Een bitje van de tandarts beschermt de tanden tegen knarsen en neemt ‘s nachts een deel van de druk van het gewricht. Het maakt de kauwspieren en de nek niet los en verandert het klemmen overdag niet. Bitje en manuele therapie werken daarom goed samen.
Hoe lang duurt de behandeling van kaakklachten?
Een kaak die na een tandartsbezoek of een drukke periode stroef is geworden, is vaak in twee tot vier behandelingen weer vrij. Klemt u al jaren, of doen kaak en nek allebei mee, reken dan op vier tot acht behandelingen over een paar maanden. Het afleren van het klemmen is dan het grootste deel van het werk.
Geen verwijzing nodig van de tandarts
Doet uw kaak pijn bij kauwen of gapen, of klemt u zonder het te merken? Bel 035 760 06 45 of boek online. U vindt ons in Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.
Bel of boek bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen
