Kussen bij nekklachten: slaaphouding volgens de manueel therapeut

Een kussen bij nekklachten hoeft niet duur te zijn, maar wel de juiste hoogte te hebben voor de houding waarin u slaapt. Acht uur per nacht staat uw nek in een stand die u niet bewust kiest, en dat merkt u in de ochtend. De manueel therapeut van MoveWell in Hilversum legt uit wat er ‘s nachts in de nekgewrichten gebeurt, welke slaaphouding en kussenhoogte daarbij passen en wanneer een nieuw kussen niet de oplossing is.

Maak een afspraak

Bel 035 760 06 45

Wat gebeurt er 's nachts met uw nek?

Overdag beweegt uw nek honderden keren per uur. ‘s Nachts niet. U ligt zes tot acht uur in een of twee standen, de spieren zijn ontspannen en de gewrichten worden alleen nog door kapsel en banden op hun plek gehouden.

Elk nekgewricht zit in een kapsel van bindweefsel. Staat dat kapsel uren in dezelfde stand, dan wordt het korter en stroever. Dat is de stijfheid die u bij het wakker worden voelt: het kapsel moet weer op lengte komen. Bij een gezonde nek duurt dat een paar minuten. Bij een nek die al stroef is, of die de hele nacht geknikt heeft gelegen, duurt het langer en doet het pijn. Een geknikte nek zet ook de spieren aan een kant op rek en houdt ze aan de andere kant kort. Wie op de buik slaapt met het hoofd naar rechts gedraaid, heeft ‘s ochtends een linkerkant die niet wil meedraaien. De slaaphouding bepaalt dus hoe de nek de nacht doorkomt, en het kussen bepaalt de slaaphouding.

Welke slaaphouding is het best bij nekklachten?

De beste slaaphouding is de houding die de nek recht houdt. Zo beoordeelt de manueel therapeut de drie houdingen.

Rugligging

De beste houding voor de nek. De wervelkolom ligt recht, het hoofd rust in het verlengde van de romp en de gewrichten staan in de middenstand. Voorwaarde is een laag kussen: ligt het hoofd te hoog, dan staat de nek de hele nacht in buiging, alsof u op uw telefoon kijkt.

Zijligging

Ook goed, mits het hoofd niet doorzakt of omhoog wordt geduwd. In zijligging moet het kussen de ruimte tussen schouder en oor opvullen, zodat de nek in een rechte lijn met de rug ligt. Leg de onderste arm niet onder het kussen; daardoor komt de schouder naar voren en knikt de nek.

Buikligging

De houding die de manueel therapeut afraadt bij nekklachten. Op de buik moet het hoofd opzij om te kunnen ademen, dus de nek ligt uren in de uiterste draai. De gewrichten van de bovenste nek staan dan op slot en de spieren aan een kant zijn ‘s ochtends kort. Bent u een buikslaper, begin dan met een plat kussen onder de borst en een been opgetrokken, zodat u langzaam naar de zij verschuift.

Hoe hoog moet een kussen bij nekklachten zijn?

De hoogte van het kussen is belangrijker dan de prijs. De regel: het kussen vult de ruimte tussen matras en hoofd op, zodat de nek recht ligt.

In zijligging is die ruimte zo breed als uw schouder. Iemand met brede schouders heeft dus een hoger kussen nodig dan iemand met smalle schouders, en op een zachte matras, waarin de schouder wegzakt, is een lager kussen genoeg. Een handige test: lig op uw zij en laat iemand van achteren kijken of uw neus in het verlengde van uw borstbeen ligt.

In rugligging is de ruimte veel kleiner: een paar centimeter. Een hoog kussen duwt hier het hoofd naar voren en de kin naar de borst. Wie afwisselt tussen rug en zij, kiest een kussen dat in het midden lager is dan aan de randen.

Maak een afspraak

Welk kussen bij nekklachten: doet het materiaal ertoe?

Minder dan de reclame zegt. Traagschuim, latex, dons, water, boekweit: onderzoek laat geen materiaal zien dat bij nekklachten duidelijk beter is dan een ander. Wat wel uitmaakt, is of het kussen zijn hoogte de hele nacht houdt en of het de vorm van uw nek volgt. Een donskussen dat na een uur plat ligt, geeft geen steun meer; een te hard traagschuimkussen houdt de nek in een stand die u niet kunt veranderen.

Een nieuw kussen helpt als uw huidige kussen te hoog, te laag of versleten is. Dat is het geval als u ‘s ochtends stijf wakker wordt en die stijfheid binnen een half uur wegtrekt, terwijl u overdag geen last hebt. Een nieuw kussen helpt niet als de nek overdag ook stijf is, als de pijn uitstraalt naar een arm of als u er ‘s nachts wakker van wordt. Dan zit het probleem in de nekgewrichten zelf. Koop dus geen duur kussen voordat de manueel therapeut naar de nek heeft gekeken.

Bel 035 760 06 45

Doet het matras ertoe bij nekklachten?

Voor de nek minder dan het kussen, maar niet niets. Een matras die doorzakt, laat de schouder in zijligging wegzakken en de nek knikken; een matras die te hard is, houdt de schouder omhoog en duwt de nek de andere kant op. De kussenhoogte moet dus bij het matras passen, niet alleen bij u. Koopt u een nieuw matras, kijk dan meteen of het kussen nog klopt. Slaapt u ergens anders beter, in een hotel of bij familie, dan is dat een aanwijzing dat matras of kussen thuis niet goed zit.

Maak een afspraak

Is een stijve nek in de ochtend normaal?

Wat doet de manueel therapeut als de nek elke ochtend vastzit?

De eerste minuten wel. Het kapsel heeft uren stilgestaan en moet op lengte komen. Trekt de stijfheid weg zodra u onder de douche staat of de eerste keer over uw schouder kijkt, dan is er niets aan de hand. Duurt de stijfheid langer dan een half uur, komt hij elke ochtend terug of wordt u er ‘s nachts wakker van, dan is het meer dan een verkeerd kussen.

Bij zo’n nek onderzoekt de manueel therapeut eerst welke gewrichten stroef zijn. Vaak zijn dat de bovenste nekgewrichten, tussen het hoofd en de tweede wervel, die het meest te lijden hebben van een geknikte of gedraaide slaaphouding. Hij voelt wervel voor wervel hoe ver elk gewricht draait en buigt en vergelijkt links met rechts.

Daarna maakt hij de stroeve gewrichten los met mobilisatie: rustige, herhaalde bewegingen tot aan de grens. Een manipulatie van de nek doet hij alleen na de screening op de eerste afspraak en met uw toestemming. En hij kijkt met u naar kussen en houding, want een losgemaakte nek die de volgende nacht weer acht uur geknikt ligt, is de volgende ochtend weer stijf. De meeste mensen met nekklachten merken na een tot drie behandelingen verschil, maar niet iedereen. Komt er hoofdpijn bij, lees dan ook de pagina over hoofdpijn en duizeligheid vanuit de nek.

Welke oefeningen doet u voor het slapen en na het opstaan?

Twee minuten voor het slapen en twee minuten na het opstaan. Bewegen mag trekken, niet scherp pijn doen.

Voor het slapen: kin intrekken in lig

Ga op uw rug liggen met een laag kussen. Schuif de kin recht naar achteren, alsof u een dubbele kin maakt, en druk het achterhoofd zachtjes in het kussen. Twee tellen vasthouden, ontspannen. Tien keer.

Na het opstaan: draaien in zit

Ga op de rand van het bed zitten, rechtop. Draai het hoofd langzaam naar links tot u weerstand voelt, houd drie tellen vast, en draai naar rechts. Tien keer per kant. Niet forceren; de beweging komt met elke herhaling een stukje verder.

Na het opstaan: schouders en bovenrug

Sta rechtop, trek beide schouders op naar de oren, rol ze naar achteren en laat ze zakken. Vijf keer. Zet daarna de handen achter het hoofd en buig de bovenrug naar achteren, vijf keer. Lees ook wat patiënten uit Bussum, Naarden en Weesp over hun nek zeggen op onze ervaringenpagina.

Nekklachten door uw slaaphouding: vergoeding en afspraak in Hilversum

U hebt geen verwijzing nodig. Neem gerust uw kussen mee naar de eerste afspraak, of een foto van hoe u slaapt; de manueel therapeut ziet dan meteen of de hoogte klopt bij uw schouderbreedte en uw matras.

Vergoeding. Manuele therapie bij nekklachten wordt vergoed uit uw aanvullende verzekering; hoeveel behandelingen hangt af van uw polis. U betaalt geen eigen risico. Staat uw aandoening op de chronische lijst, dan vergoedt de basisverzekering vanaf de 21e behandeling. Alles over de kosten leest u op de pagina tarieven en vergoeding.

Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij MoveWell Hilversum. Tekst bijgewerkt september 2026.

Een afspraak maken voor uw nek in Hilversum

Niels van der Meulen

Manueel therapeut

Meer info

Niels van Laanen

Manueel therapeut

Meer info

Veelgestelde vragen over slaaphouding en kussen bij nekklachten

Is slapen zonder kussen goed voor de nek?

Alleen voor wie op de buik slaapt, en dan nog liever niet. In rugligging ligt de nek zonder kussen licht naar achteren gebogen, in zijligging knikt hij naar het matras toe. Een laag kussen in rugligging en een kussen ter hoogte van uw schouderbreedte in zijligging houden de nek recht. Zonder kussen slapen is dus geen oplossing voor nekklachten.

Hoe lang duurt het wennen aan een nieuw kussen?

Reken op een week tot tien dagen. De eerste nachten voelt een ander kussen vreemd, omdat de nek gewend is aan de oude stand. Wordt u na tien dagen nog steeds stijver wakker dan met het oude kussen, dan klopt de hoogte niet. Wordt u na tien dagen even stijf wakker als daarvoor, dan zit de oorzaak niet in het kussen maar in de nek zelf.

Kan een verkeerd kussen hoofdpijn geven?

Ja. Een te hoog of te laag kussen zet de gewrichten van de bovenste nek een hele nacht in een geknikte stand. Die gewrichten delen hun zenuwen met het achterhoofd, en zo ontstaat hoofdpijn die ‘s ochtends aanwezig is en in de loop van de ochtend wegtrekt. Blijft de hoofdpijn ook overdag of komt er duizeligheid bij, laat de nek dan onderzoeken.

Helpt een nekrol of een orthopedisch kussen tegen nekklachten?

Soms. Een nekrol of een kussen met een verhoogde rand steunt de holte van de nek in rugligging en kan ochtendstijfheid verminderen. Het werkt alleen als de hoogte bij u past; een orthopedisch kussen dat te hoog is, is net zo slecht als een gewoon kussen dat te hoog is. Probeer het eerst met een opgerolde handdoek onder de nek voordat u iets koopt.

Zonder verwijzing, meestal binnen een paar dagen terecht

Wordt u elke ochtend met een stijve nek wakker? Bel 035 760 06 45 of boek online. U vindt MoveWell in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum, op maandag en donderdag tot 21:00 uur open. MoveWell Feel Better.

Wilt u een afspraak maken bij MoveWell Manueel therapeut Hilversum?

Maak een afspraak

Bel 035 760 06 45