Manuele therapie bij ouderen en osteoporose: wat kan wel, wat niet

Manuele therapie bij ouderen werkt vaak goed, juist omdat een gewricht dat jaren stijf is veel ruimte kan terugwinnen. Bij osteoporose past de manueel therapeut van MoveWell in Hilversum zijn technieken aan: hij mobiliseert rustig en manipuleert niet. U leest hier wat er met de leeftijd verandert, wat het onderzoek zegt en welke vragen hij vooraf stelt.

Maak een afspraak

Bel 035 760 06 45

Wat verandert er in gewrichten en wervels als u ouder wordt?

Het kapsel om een gewricht wordt in de loop van de jaren stugger, zodat de eindstand van een beweging eerder bereikt is: omkijken in de auto, een jas achter u aantrekken. De tussenwervelschijven verliezen vocht en worden dunner. De wervels komen daardoor iets dichter op elkaar en de facetgewrichten dragen meer belasting.

Op een röntgenfoto heet dat slijtage of artrose. Wat veel mensen niet weten: die slijtage geeft meestal geen pijn. Bij mensen boven de zestig zonder enige rugklacht ziet u bijna altijd slijtage op de foto. De manueel therapeut kijkt daarom niet naar de foto, maar naar wat er beweegt en wat niet.

Stijf is niet hetzelfde als versleten

Stijfheid op latere leeftijd zit vaak in het kapsel en in de spieren eromheen, niet in het bot. Die reageren op beweging, ook op uw tachtigste. Daarom heeft manuele therapie bij ouderen zin.

Werkt manuele therapie bij ouderen? Wat het onderzoek zegt

Ja, en het bewijs is juist bij ouderen vrij sterk. Bij nekpijn is in Nederland vergeleken wat beter helpt: manuele therapie, oefentherapie of de gebruikelijke zorg. Manuele therapie kwam als beste uit de bus, ook bij de vijftigplussers in de groep. Meer over de nek leest u op de pagina over manuele therapie bij nekpijn.

Bij heupartrose deed de Nederlandse onderzoeker Hoeksma iets vergelijkbaars. Hij vergeleek manuele therapie van de heup met oefentherapie bij mensen met artrose, gemiddeld rond de zeventig. De groep met manuele therapie had na vijf weken minder pijn en liep beter, en dat verschil was na een half jaar nog zichtbaar. Hoe die behandeling gaat, staat op de pagina over manuele therapie bij heupklachten.

Waarom kleine winst groot is

Een paar graden meer draaien in de nek betekent weer veilig achteruitrijden. Een heup die iets verder strekt, betekent grotere passen en minder kans om te struikelen.

Wat vraagt de manueel therapeut bij osteoporose of botontkalking?

Osteoporose betekent dat het bot minder dicht is en makkelijker breekt. Bij vrouwen na de overgang komt het veel voor, bij mannen boven de zeventig ook, en vaak weet u het niet tot een botmeting of een gebroken pols het laat zien. Daarom vraagt de manueel therapeut bij iedereen boven de zestig gericht door: is er ooit een botmeting gedaan, hebt u een wervel of een heup gebroken, bent u korter geworden, staat uw rug boller dan vroeger, gebruikt u medicijnen voor de botten? Twijfelt hij, dan behandelt hij alsof er osteoporose is, tot het tegendeel vaststaat.

Maak een afspraak

Osteoporose: waarom mobiliseren en niet manipuleren?

Een manipulatie is een korte, snelle beweging in een gewricht. Op gezond bot is dat veilig. Op verzwakt bot wil de manueel therapeut die snelle kracht niet zetten: de kans op een breuk of een ingezakte wervel is klein, maar hij is er. Bij bekende osteoporose geldt daarom een simpele regel: geen manipulatie van de wervelkolom en de ribben. Wilt u sowieso geen manipulatie, zeg het; de manueel therapeut vraagt er altijd toestemming voor.

Mobilisatie: dezelfde winst, in meer stappen

Mobilisatie is een rustige, herhaalde beweging tot aan de grens van het gewricht. De kracht is laag en verdeeld, u houdt zelf de controle en de manueel therapeut voelt bij elke beweging hoe het gewricht reageert. Zo wint hij dezelfde beweeglijkheid als met een manipulatie, alleen langzamer. Voor het kapsel maakt dat weinig uit.

Spiertechnieken en zachte tractie

Spieren rond een stijf gewricht staan vaak strak. Met druk, rek en aanspannen-ontspannen maakt de manueel therapeut ze rustig, zonder het bot te belasten. Lichte tractie aan de nek, waarbij hij de wervels iets uit elkaar trekt, kan bij osteoporose meestal wel, zolang hij het met de handen en zacht doet.

Bel 035 760 06 45

Welke medicijnen moet u melden bij de manueel therapeut?

Twee groepen in elk geval. Bloedverdunners, zoals acenocoumarol, apixaban of een dagelijkse lage dosis aspirine, maken dat een blauwe plek sneller ontstaat en een bloeding rond een gewricht langer doorgaat. De manueel therapeut past dan de druk van zijn technieken aan en manipuleert de nek niet. Prednison en verwante ontstekingsremmers verzwakken bij langdurig gebruik het bot en de pezen. Gebruikt u zulke middelen langer dan drie maanden, dan behandelt de manueel therapeut u alsof er osteoporose is. Neem uw medicijnlijst mee naar de eerste afspraak.

Maak een afspraak

Valpreventie en balans: manuele therapie en fysiotherapie samen

Welke oefeningen krijgt u als oudere mee van de manueel therapeut?

Een val bedreigt de zelfstandigheid van ouderen meer dan de rugpijn zelf. Een stijve nek en stijve heupen dragen eraan bij: u kijkt minder goed om u heen en corrigeert een misstap trager. Manuele therapie maakt de gewrichten los; de fysiotherapeut traint daarna balans, beenkracht en reactiesnelheid, bij MoveWell onder een dak en in een eigen oefenruimte. Lees meer over fysiotherapie naast manuele therapie.

De oefeningen die u meekrijgt zijn eenvoudig en bedoeld voor elke dag.

Opstaan uit de stoel

Ga op de voorste helft van een stevige stoel zitten, voeten iets uit elkaar. Buig naar voren tot uw neus boven uw knieën is en duw uzelf omhoog, zo mogelijk zonder de armleuningen. Ga langzaam weer zitten. Vijf keer, drie keer per dag.

Stap voor stap

Sta bij het aanrecht, handen los erboven. Zet een voet naar voren, breng uw gewicht erop en zet de andere voet ernaast. Daarna naar achteren, naar links en naar rechts. Tien stappen per richting. Het aanrecht is er om u op te vangen, niet om op te leunen.

Nek draaien

Zittend, kin licht ingetrokken. Draai het hoofd rustig naar links tot u weerstand voelt, houd twee tellen vast, terug naar het midden, dan naar rechts. Tien keer per kant, elke dag voordat u de auto in stapt.

Hoe ziet een traject manuele therapie voor ouderen eruit?

Rustiger dan bij een dertiger, en met meer tijd voor uitleg. De eerste afspraak duurt ongeveer drie kwartier: gesprek, medicijnlijst, onderzoek van houding, gewrichten en balans, en de vragen over uw botten. Vaak volgt dan al een eerste, zachte behandeling. Vervolgafspraken duren een half uur, meestal een keer per week.

Een gewricht dat tien jaar stijf is, geeft niet in een keer mee. Reken op zes tot acht behandelingen voor het volledige effect. De meeste mensen merken na een tot drie behandelingen al verschil, maar niet iedereen, en bij osteoporose kiezen we bewust voor kleine stappen. Na elke drie behandelingen kijkt u samen of het plan nog klopt. Lees wat patiënten uit Bussum en Laren over hun behandeling zeggen op onze ervaringenpagina. Een begeleider is bij elke afspraak welkom.

Wanneer is manuele therapie bij ouderen niet de keuze?

Bij een verse breuk, bij een ingezakte wervel die nog pijn doet, direct na een val waarvan de oorzaak niet duidelijk is, en bij pijn die ‘s nachts steeds erger wordt zonder dat bewegen er invloed op heeft. Dan wil de manueel therapeut eerst weten wat er speelt. Hij zegt dat eerlijk in de eerste afspraak en bespreekt wat dan wel kan. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.

Een verwijzing hebt u niet nodig. Hebt u een brief van een specialist of de uitslag van een botmeting, neem die mee.

Vergoeding. Manuele therapie wordt vergoed uit de aanvullende verzekering; het aantal behandelingen verschilt per polis. Uw eigen risico blijft onaangeroerd. Staat uw aandoening op de chronische lijst, dan betaalt de basisverzekering vanaf de 21e behandeling; de details staan op de pagina tarieven en vergoeding.

Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij MoveWell Hilversum. Tekst bijgewerkt september 2026.

Een afspraak maken met de manueel therapeut in Hilversum

Niels van der Meulen

Manueel therapeut

Meer info

Niels van Laanen

Manueel therapeut

Meer info

Veelgestelde vragen over manuele therapie bij ouderen en osteoporose

Is manuele therapie veilig boven de tachtig?

Ja, mits de manueel therapeut vooraf weet hoe uw botten en uw medicijnen ervoor staan. Hij kiest dan rustige mobilisaties en spiertechnieken en laat manipulaties achterwege. De behandeling voelt als stevige druk of een rek, niet als een klap. Leeftijd op zich is geen reden om af te zien van manuele therapie; de staat van het bot is dat soms wel.

Kan manuele therapie iets doen aan slijtage in mijn nek?

Aan de slijtage op de foto niet, aan de stijfheid en de pijn vaak wel. Slijtage en pijn gaan niet altijd samen: veel mensen met een versleten nek op de foto hebben nergens last van. De manueel therapeut maakt het kapsel en de spieren soepeler, zodat u verder kunt draaien. Wat u aan beweging terugwint, houdt u met een dagelijkse oefening vast.

Moet ik eerst een botmeting laten doen voor ik naar de manueel therapeut ga?

Nee. De manueel therapeut vraagt naar eerdere botmetingen, breuken, lengteverlies en medicijnen, en past zijn technieken daarop aan. Is er twijfel, dan behandelt hij alsof er osteoporose is: mobiliseren in plaats van manipuleren. Hebt u wel een uitslag van een botmeting, neem die mee naar de eerste afspraak, dan leest hij die mee.

Hoe lang blijft het effect van manuele therapie bij ouderen?

Dat hangt vooral af van wat u daarna zelf doet. Een gewricht dat u dagelijks door zijn hele beweging haalt, blijft soepel; een gewricht dat u ontziet, wordt weer stijf. Daarom krijgt u een of twee korte oefeningen mee voor elke dag. Bij veel ouderen is een onderhoudsafspraak elke paar maanden genoeg om de winst vast te houden.

Ook op latere leeftijd, zonder verwijzing

Wilt u weten of manuele therapie bij uw leeftijd en uw botten past? Bel 035 760 06 45 of boek online. MoveWell zit in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum. MoveWell Feel Better.

Wilt u een afspraak maken bij MoveWell Manueel therapeut Hilversum?

Maak een afspraak

Bel 035 760 06 45