Neurodynamica: hoe zenuwen bewegen en wat zenuwglijoefeningen doen

Zenuwglijoefeningen zijn oefeningen waarbij u een zenuw rustig laat glijden door de weefsels eromheen, zodat een zenuw die klem zit of geïrriteerd is weer ruimte krijgt. Neurodynamica is de naam voor dat vakgebied: hoe zenuwen meebewegen met elke beweging die u maakt. Bij MoveWell in Hilversum test de manueel therapeut de zenuwen bij uitstraling naar arm of been en combineert hij zenuwglijoefeningen met mobilisatie van de wervelkolom.

Maak een afspraak

Bel 035 760 06 45

Hoe bewegen zenuwen mee bij elke beweging?

Een zenuw is geen strakke kabel. Vanaf het ruggenmerg loopt hij door een opening tussen twee wervels, langs gewrichten en tussen spieren door naar de vingers of de tenen, en op die hele weg moet hij kunnen glijden en rekken. Strekt u uw knie met een gebogen heup, dan schuift de heupzenuw enkele centimeters door zijn omgeving; buigt u uw hoofd naar de borst, dan schuift het ruggenmerg een stukje omhoog.

Een gezonde zenuw doet dat ongemerkt: hij ligt in een glijlaag, heeft eigen bloedvaatjes en wat reserve in lengte. Dat vermogen om te glijden, te rekken en te blijven werken is zijn neurodynamica. Het vak is in de jaren tachtig en negentig uitgewerkt door de Australische fysiotherapeuten David Butler en Michael Shacklock en is nu een vast onderdeel van de opleiding tot manueel therapeut.

Waar kan een zenuw klem komen te zitten?

Nek en schouder

De zenuwen naar de arm verlaten de nek tussen de wervels, lopen tussen twee nekspieren door, onder het sleutelbeen en langs de voorkant van de schouder. Een uitpuilende tussenwervelschijf, een stijf facetgewricht of een verkorte borstspier kan daar drukken. De klacht: pijn of tintelingen in de arm, vaak met een stijve nek.

Rug en bekken

De heupzenuw ontstaat uit de onderste lendenwervels en het heiligbeen, loopt door de bil en langs de achterkant van het been. Klem in de rug geeft uitstraling tot in de kuit of de voet. Klem in de bil, onder de bilspier, geeft vooral pijn bij zitten.

Elleboog en pols

Bij de elleboog loopt een armzenuw door een groef aan de binnenkant; die raakt u als u uw elleboog stoot. Bij de pols loopt de middelste armzenuw door de polstunnel, de plek van het carpaletunnelsyndroom. Een zenuw kan op meerdere plekken tegelijk krap zitten; die plekken versterken elkaar.

Hoe test de manueel therapeut de zenuwen?

Zenuwtests zijn bewegingen waarbij de manueel therapeut een zenuw stap voor stap op rek brengt en kijkt wat u voelt. Bij uitstraling naar het been ligt u op uw rug en heft hij uw gestrekte been. Komt uw bekende pijn terug en wordt hij erger als hij daarbij uw voet optrekt of u uw kin naar de borst brengt, dan is de zenuw betrokken: voet en kin veranderen niets aan uw rug, maar rekken de zenuw wel verder.

Bij uitstraling naar de arm strekt hij uw arm zijwaarts, met de schouder omlaag, de pols naar achteren en de elleboog gestrekt. Het hoofd van de arm af buigen maakt de rek groter, naar de arm toe kleiner. Uit de hoek waarbij de klacht begint en het verschil met de andere kant leidt hij af hoe gevoelig de zenuw is en hoeveel ruimte er is voor oefeningen. Reflexen, gevoel en kracht vertellen hem of de zenuw alleen geïrriteerd is of ook minder goed geleidt.

Maak een afspraak

Wat is het verschil tussen zenuwpijn en spierpijn?

Spierpijn zit op de plek van de spier, voelt zeurend of stijf, wordt erger bij aanspannen en beter bij warmte en rust. U kunt hem meestal aanwijzen met één vinger.

Zenuwpijn volgt een baan. Hij trekt in een streep door de arm of het been, voelt brandend, elektrisch of scherp, en gaat vaak samen met tintelingen of een doof of slapend gevoel. Hij reageert op houding: lang zitten, hoesten of het hoofd buigen kan hem oproepen. Rekken van de spier helpt dan niet en maakt het soms erger, omdat u de zenuw mee rekt. Daarom telt het onderscheid: bij spierpijn krijgt u rekoefeningen, bij zenuwpijn glijoefeningen.

Bel 035 760 06 45

Welke zenuwglijoefeningen krijgt u mee?

Een zenuwglijoefening rekt de zenuw aan één kant terwijl u hem aan de andere kant ontspant. Zo schuift hij heen en weer door zijn omgeving zonder onder spanning te komen. Deze drie zijn de basis; de manueel therapeut past ze aan op uw klacht.

Beenzenuw in zit

Ga op een stoel zitten, iets voorovergebogen, handen op de bovenbenen. Strek langzaam één knie en trek daarbij de tenen naar u toe, terwijl u tegelijk omhoog kijkt. Buig dan de knie weer, laat de voet zakken en breng de kin naar de borst. Tien keer, rustig, in het tempo van uw ademhaling.

Armzenuw bij de deurpost

Ga naast een deurpost staan. Leg de handpalm op schouderhoogte tegen de post, vingers naar achteren, elleboog gestrekt. Buig uw hoofd naar de deurpost toe en laat de pols wat losser; buig het hoofd daarna van de deurpost af en druk de handpalm licht tegen de post. Tien keer heen en weer. U voelt een lichte trek in de arm, geen pijn.

Nekzenuw met de kin

Zit rechtop, armen los langs het lichaam. Trek de kin recht naar achteren, alsof u een dubbele kin maakt, en laat tegelijk de schouder aan de pijnlijke kant zakken. Houd twee tellen vast, laat los, herhaal tien keer. Dit geeft de zenuwwortels in de nek ruimte.

Maak een afspraak

Hoe vaak doet u zenuwglijoefeningen?

Wat moet u niet doen bij zenuwglijoefeningen?

Kort en vaak werkt beter dan lang en zelden. Doe elke oefening tien keer, drie tot vijf keer per dag, bijvoorbeeld bij elke koffiepauze. Een paar minuten per keer is genoeg om de bloedtoevoer in de zenuw op gang te brengen. Wordt de uitstraling na een week of twee korter, dan zit u goed.

Wat u niet doet: doorrekken in de pijn. Een geïrriteerde zenuw wordt van stevig rekken alleen bozer, en de tintelingen kunnen dan uren aanhouden. U blijft dus vóór het punt waar de bekende pijn begint en voelt hooguit een lichte trek. Zakt de uitstraling tijdens de oefening verder in de arm of het been, stop dan en meld het. Neem ook geen oefeningen van internet over die niet bij uw test passen.

Hoe combineert de manueel therapeut glijoefeningen met mobilisatie?

Een zenuw komt zelden zomaar klem. Meestal beweegt een gewricht te weinig of puilt een tussenwervelschijf uit, waardoor de opening waar de zenuw doorheen loopt smaller is geworden. Alleen glijoefeningen doen terwijl die opening krap blijft, is dweilen met de kraan open.

Daarom mobiliseert de manueel therapeut eerst de wervelkolom op het niveau waar de zenuw naar buiten komt, met rustige, herhaalde bewegingen of met tractie die de wervels een stukje uit elkaar trekt. Direct daarna doet u de glijoefening, zodat de zenuw de nieuwe ruimte meteen gebruikt. Bij een hernia met uitstraling is dat de vaste combinatie, en bij schouderklachten met een tintelende arm eveneens. De KNGF-richtlijnen voor rug- en nekpijn noemen oefeningen als kern van de behandeling en Cochrane-overzichten zien manuele therapie als zinvolle aanvulling. Onderzoek naar zenuwglijoefeningen apart is kleiner, maar wijst bij uitstraling naar de arm en bij het carpaletunnelsyndroom op minder pijn en meer beweging.

Neurodynamica bij MoveWell in Hilversum: wat u kunt verwachten

Bij de eerste afspraak test de manueel therapeut zenuwen, gewrichten en spieren en legt hij uit welke van de drie de hoofdrol speelt. U gaat naar huis met één of twee glijoefeningen; de eerste mobilisatie is meestal dezelfde dag. De meeste mensen merken na één tot drie behandelingen verschil, maar niet iedereen; een zenuw die lang klem heeft gezeten, heeft weken nodig. Lees wat patiënten uit Bussum en Laren zeggen op de ervaringenpagina.

Vergoeding. Manuele therapie wordt vergoed uit de aanvullende verzekering; hoeveel behandelingen hangt af van uw polis. Het eigen risico wordt niet aangesproken. Staat uw aandoening op de chronische lijst, dan vergoedt de basisverzekering vanaf de 21e behandeling; zie tarieven en vergoeding.

Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij MoveWell Hilversum. Tekst bijgewerkt september 2026.

Een afspraak maken bij de manueel therapeut in Hilversum

Niels van der Meulen

Manueel therapeut

Meer info

Niels van Laanen

Manueel therapeut

Meer info

Veelgestelde vragen over neurodynamica en zenuwglijoefeningen

Mogen zenuwglijoefeningen tintelingen geven?

Een lichte, korte tinteling tijdens de oefening kan, zolang hij binnen een minuut na de oefening weg is. Tintelingen die aanhouden of erger worden, betekenen dat u te ver gaat. Maak de beweging dan kleiner of laat de manueel therapeut de oefening aanpassen.

Helpen zenuwglijoefeningen bij een carpaletunnelsyndroom?

Vaak wel, vooral in een vroeg stadium. De middelste armzenuw glijdt dan weer door de polstunnel en de zwelling eromheen neemt af. De manueel therapeut kijkt ook naar de nek en de elleboog, omdat dezelfde zenuw daar krap kan zitten en de polsklacht in stand houdt.

Kan ik zenuwglijoefeningen doen als ik een hernia heb?

Ja, mits de manueel therapeut de oefening heeft afgestemd op uw test. Bij een hernia met uitstraling is de zenuw vaak gevoelig, en dan begint u met een kleine beweging: alleen de voet optrekken en laten zakken, zonder de knie te strekken. Wordt de zenuw rustiger, dan wordt de oefening groter. Nooit doorrekken in de beenpijn.

Waarom wordt mijn uitstraling erger van hamstrings rekken?

Omdat de heupzenuw precies langs de hamstrings loopt. Bij een klassieke hamstringrek, gestrekt been omhoog en romp voorover, rekt u de zenuw over zijn hele lengte mee. Een gezonde zenuw vindt dat prima; een geïrriteerde zenuw niet. Vervang de rek daarom tijdelijk door de glijoefening in zit en laat de hamstringrek terugkomen als de uitstraling weg is.

Zenuwtest, mobilisatie en oefeningen in één afspraak

Tintelt uw arm of trekt de pijn door uw been? Bel 035 760 06 45 of boek online. U vindt MoveWell in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark, Hoge Naarderweg 3A in Hilversum. MoveWell Feel Better.

Wilt u een afspraak maken bij MoveWell Manueel therapeut Hilversum?

Maak een afspraak

Bel 035 760 06 45