Manuele therapie na een rug- of nekoperatie: wat mag wanneer
Manuele therapie na een hernia-operatie of een andere rug- of nekoperatie begint pas als de chirurg het toelaat, en dan eerst naast het geopereerde niveau, niet erop. Wij maken de wervels erboven en eronder, de heupen en de bovenrug beweeglijk, zodat het geopereerde deel rustig geneest. U leest hier welke fasen u doorloopt en wat in elke fase mag.
Ruimte maken of vastzetten: twee soorten operaties
De meeste mensen die na een operatie bij ons komen, hadden een van deze ingrepen.
Ruimte voor de zenuw: hernia-operatie en laminectomie
Bij een hernia-operatie haalt de chirurg het stuk tussenwervelschijf weg dat op de zenuw drukt. De schijf blijft zitten, met een kleine opening in de buitenrand die in de eerste zes weken sluit. In die tijd is de schijf kwetsbaar voor buigen en draaien onder belasting. Bij een vernauwd wervelkanaal haalt de chirurg een stukje van de wervelboog weg. Er wordt niets vastgezet.
Vastzetten: een kooi in de nek, een spondylodese in de rug
Bij een nekhernia gaat de chirurg meestal via de voorkant van de hals naar binnen en zet een kooi of plaatje tussen twee wervels, die in drie tot zes maanden aan elkaar vastgroeien. In de lage rug worden soms wervels met schroeven en staven vastgezet. Zo’n niveau beweegt niet meer. De niveaus erboven en eronder nemen het werk over, en daar ligt ons werk.
De chirurg zet de grenzen, wij werken daarbinnen
De chirurg bepaalt vanaf wanneer u mag zitten, tillen, autorijden en werken, en vanaf wanneer het geopereerde niveau bewogen mag worden. Dat staat in de ontslagbrief of hoort u bij de controle na zes weken. Wij lezen die brief mee en houden ons eraan; bij twijfel bellen we het ziekenhuis.
Binnen die grenzen is meer ruimte dan veel mensen denken. Het geopereerde niveau blijft de eerste weken met rust, de segmenten ernaast niet. Die zijn dan al maanden stijf, net als heupen, bekken en bovenrug, omdat u voor de operatie een houding aannam die de pijn ontzag. Daar maken we ruimte, en we bouwen samen het bewegen op: eerst wandelen, dan langer zitten, dan bukken. Meer over de klacht zelf leest u bij hernia en uitstraling.
Drie fasen na de operatie
Week één tot zes: genezen en wandelen
De wond en het litteken in schijf of bot genezen. U wandelt elke dag iets langer en zit niet langer dan een half uur achter elkaar. Wij werken alleen naast het geopereerde niveau, aan heupen en bovenrug, en laten u zien hoe u uit bed komt, bukt en tilt.
Week zes tot twaalf: beweging opbouwen
Na de controle mag het geopereerde niveau meestal rustig meebewegen. Dan begint uw behandelaar met zachte mobilisatie ervan, en de fysiotherapeut met kracht en conditie. Werk en fietsen komen terug.
Na drie maanden: belasten en vertrouwen
Het litteken is sterk genoeg om te belasten. Nu gaat het om verder buigen en draaien, tillen, sporten, en vooral om het vertrouwen dat rug of nek dat weer aankunnen. Een vastgezet niveau blijft buiten schot.
De fysiotherapeut bouwt kracht en conditie op. Wij voegen drie dingen toe.
Beweeglijkheid rond het geopereerde niveau: nek en bovenrug na een nekoperatie, heupen en bovenste lendenwervels na een rugoperatie. Ruimte rond het litteken, met zachte druk- en rektechnieken en zenuwglijoefeningen, zodat de zenuw vrij glijdt. En het vertrouwen om weer te bewegen. Veel mensen durven na een operatie niet meer te bukken of om te kijken. Niels van der Meulen vertelt in de podcast BeweegBeter waar het hem dan om gaat:
“Wat ik mooi vind, dat we hier mooi doen, is daarnaar kijken, dan individueel zo’n programma opstellen, en uiteindelijk ook dat mensen snappen: ‘Oh ja, die pijn is één uitkomstmaat, maar ik wil ook (…) weer, in dit geval, met vertrouwen dat kunnen doen. En ik wil uiteindelijk weer een paar kilometer kunnen hardlopen, of met mijn kleinkinderen spelen.'”
Niels van der Meulen, manueel therapeut bij MoveWell, in BeweegBeter #16
Nooit op een niveau dat is vastgezet met een kooi, plaatje, schroeven of staven. Dat niveau hoort niet meer te bewegen, en een manipulatie zou precies dat proberen.
Op een geopereerd niveau dat niet is vastgezet, doen we de eerste drie maanden geen manipulatie; daarna alleen als de chirurg geen bezwaar heeft, na screening en met uw toestemming. Op de niveaus erboven en eronder kan het na zes weken wel, als het gewricht vastzit en u het wilt.
De beste oefening na een rugoperatie is wandelen. Begin met twee keer tien minuten per dag en bouw elke dag een paar minuten op. Pijn die tijdens het lopen minder wordt, is goed. Neemt hij toe, loop dan korter, maar stop niet.
Daarnaast twee kleine bewegingen, één voor de rug en één voor de nek. Doe ze pas als de chirurg bewegen heeft toegestaan, en bij een nekoperatie pas als de kraag af mag.
Bekkenkantelen in ruglig met gebogen knieën
Past in de eerste fase, zodra de chirurg bewegen toestaat.
Een kleine beweging met een groot effect: u leert bekken en onderrug los van elkaar te bewegen, ook als bewegen nog spannend voelt.
Lig op uw rug met gebogen knieën en de voeten plat op de grond.
Span de buik aan en kantel het bekken naar achteren: uw onderrug drukt in de grond.
Laat los en kantel naar voren: er komt weer ruimte onder uw onderrug.
Wissel rustig af; de beweging is klein en mag geen pijn doen.
Advies: 10× herhalen, 3 sets, 30 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Hoofd draaien met ingetrokken kin in ruglig
Past in de eerste fase, zodra de chirurg bewegen toestaat.
Liggend draaien is milder dan zittend: het hoofd wordt gedragen en de nek hoeft alleen te draaien. Met de kin licht ingetrokken beweegt u zuiver, zonder de nek hol te trekken.
Lig op uw rug met de armen langs het lichaam.
Trek de kin licht in.
Draai het hoofd langzaam en zo ver mogelijk naar links.
Terug en naar rechts.
Advies: 10× herhalen, 3 sets, 20 seconden rust.
Bespreek met uw manueel therapeut of deze oefening de beste keuze is voor uw klacht. Maak een afspraak.
Na de eerste fase komen er oefeningen bij; een deel staat bij de oefeningen voor de rug en de oefeningen voor de nek. Bij een lang traject, na meerdere operaties of als de klachten na drie maanden blijven, past het rugcentrum van MoveWell beter. Daar komen manuele therapie, rugrevalidatie en oefentherapie samen.
Hoe een traject na een hernia-operatie verloopt
U komt meestal twee tot drie weken na de operatie, met de ontslagbrief. Uw behandelaar onderzoekt heupen, bekken, bovenrug en de niveaus naast de operatie, en kijkt naar het litteken en naar hoe u loopt, zit en opstaat. Daarna ziet u ons ongeveer eens per week, tot zo’n drie maanden na de operatie, naast de fysiotherapeut.
Een operatie is geen garantie dat de pijn weg is. Uitstraling die er voor de operatie al lang was, zeurt soms maanden na. Na elke drie behandelingen kijken we samen of het plan nog klopt. Wat patiënten uit Naarden en Weesp over hun herstel vertellen, leest u op onze ervaringenpagina.
Eerst groen licht van de chirurg
Zolang de chirurg geen groen licht heeft gegeven en de wond nog geneest, wachten we. Voor vragen over de operatie zelf blijft uw chirurg het aanspreekpunt. Maakt u zich zorgen? Neem contact op met de praktijk.
Manuele therapie wordt vergoed uit de aanvullende verzekering, zonder eigen risico. Wat dat voor u betekent, staat bij tarieven en vergoeding.
Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell. Tekst bijgewerkt september 2026.
Een afspraak maken met de manueel therapeut in Hilversum
Veelgestelde vragen over manuele therapie na een rug- of nekoperatie
Hoe snel na een hernia-operatie kan ik naar de manueel therapeut?
Meestal twee tot drie weken na de operatie, als de wond dicht is en u zelfstandig loopt. We werken dan alleen aan heupen, bovenrug en de wervels naast het geopereerde niveau. Het geopereerde niveau komt pas aan de beurt na de controle bij de chirurg, rond zes weken. Neem de ontslagbrief mee.
Mag mijn nek gemanipuleerd worden als er een kooi in zit?
Niet op het niveau met de kooi. Die twee wervels horen aan elkaar vast te groeien. De niveaus erboven en eronder kunnen we wel mobiliseren; na een nekoperatie kiezen we bijna altijd voor mobilisatie, en een manipulatie alleen na de eerste maanden, na screening en met uw toestemming.
Waarom heb ik na de operatie nog uitstraling in mijn been?
Een zenuw die maanden bekneld zat, herstelt langzaam, ook als de druk weg is. Tintelingen en een doof gevoel kunnen weken tot maanden nazeuren. Uw behandelaar controleert of de zenuw vrij glijdt en geeft zenuwglijoefeningen; hoe die werken, leest u bij neurodynamica.
Kan manuele therapie een nieuwe hernia voorkomen?
Dat garandeert niemand. Wat wel helpt: soepele heupen en een beweeglijke bovenrug, zodat de lage rug minder hoeft te buigen, en de gewoonte om te tillen vanuit de heupen. Wie na de operatie in beweging blijft, heeft de beste kans.
Na uw operatie, met de ontslagbrief, zonder verwijzing
Bent u geopereerd aan uw rug of nek? Bel 035 760 06 45 of boek online. U vindt ons in het souterrain van Medisch Centrum Dudokpark in Hilversum. Manueel therapeut Hilversum, onderdeel van MoveWell.
Uw afspraak is bij Niels van der Meulen of Niels van Laanen
