Welke klachten behandelt de manueel therapeut?

Eerst kiezen: manueel therapeut of fysiotherapeut? Zit de klacht in de wervelkolom of in een gewricht, voelt het stijf of geblokkeerd en doet één bepaalde beweging pijn, dan begint u bij de manueel therapeut. Gaat het om kracht, conditie, een pees of spier, of om herstel na een blessure of operatie, dan is de fysiotherapeut van MoveWell de eerste keuze. Twijfelt u? De manueel therapeut onderzoekt bij de eerste afspraak wat er speelt en geeft u binnen de praktijk door als een collega u sneller verder helpt.

De nek telt zeven wervels die uw hoofd dragen en in alle richtingen laten draaien. Vooral de bovenste twee gewrichten, vlak onder de schedel, en de kleine facetgewrichten aan de achterkant raken snel geïrriteerd: na uren voor een scherm, na een nacht verkeerd liggen of na een klap. Het gevolg is een stijve nek, pijn bij omkijken, soms hoofdpijn of een licht gevoel in het hoofd. Bij ruim negen van de tien mensen is er geen beschadiging; het gewricht beweegt slecht, meer niet. De manueel therapeut zoekt uit welk niveau vastzit, maakt het los met mobilisatie of, met uw toestemming, een manipulatie, en geeft oefeningen mee. Onderzoek van het Amsterdam UMC laat zien dat manuele therapie bij nekpijn sneller verschil geeft dan alleen oefenen. Lees meer over manuele therapie bij nekpijn, over hoofdpijn en duizeligheid vanuit de nek en over de nek na een whiplash.

De bovenrug bestaat uit twaalf borstwervels, en aan elke wervel zitten links en rechts ribben vast via kleine gewrichtjes. Dat maakt dit deel van de rug stevig, maar ook gevoelig voor vastzitten. Wie de hele dag gebogen aan een bureau zit, voelt op den duur een zeurende pijn tussen de schouderbladen, stijfheid bij rechtop komen of het idee niet diep te kunnen doorademen. Een geblokkeerd ribgewricht geeft soms een scherpe steek bij inademen. De manueel therapeut voelt wervel voor wervel welk niveau niet meebeweegt en mobiliseert het wervel- of ribgewricht; een manipulatie geeft hier vaak direct meer ruimte. Meer leest u bij manuele therapie bij de bovenrug en bij een stijve rug.

Vijf lendenwervels dragen het grootste deel van uw gewicht. Tussen de wervels zitten tussenwervelschijven als schokdemper, aan de achterkant twee facetgewrichten per niveau die het buigen en draaien sturen, en daaronder rust de wervelkolom op het bekken. Spit, een rug die na bukken op slot schiet, stijfheid bij opstaan uit de stoel en pijn die naar een bil of been trekt: dat ziet de manueel therapeut het meest. In ruim negen van de tien gevallen is er geen schade aan schijf of zenuw, maar beweegt een gewricht slecht en houden de spieren eromheen de boel op slot. De manueel therapeut bepaalt of de klacht uit een facetgewricht, de tussenwervelschijf of het bekken komt en kiest daar de techniek bij. Lees verder over manuele therapie bij lage rugpijn, over een hernia en uitstraling, over het bekken en het SI-gewricht en over het geluid bij een manipulatie: kraken.

De schouder is het beweeglijkste gewricht van het lichaam: een kleine kom, een grote kop, en een kapsel en pezen die alles op zijn plek houden. Pijn bij het aantrekken van een jas, niet meer op de zij kunnen liggen of een arm die niet verder komt dan schouderhoogte: daarmee komen mensen binnen. Sleutelbeen, schouderblad, bovenrug en nek doen bij elke beweging mee, en juist daar zit vaak de rem. De manueel therapeut onderzoekt of het schoudergewricht zelf stijf is, zoals bij een frozen shoulder, of dat de bovenrug en nek de schouder in de weg zitten. Hij mobiliseert wat vastzit en haalt bij een peesklacht de fysiotherapeut erbij voor de krachtopbouw. Lees meer over manuele therapie bij schouderklachten.

Een tenniselleboog of golferselleboog is in de kern een peesprobleem: de aanhechting van de onderarmspieren aan de buitenkant of binnenkant van de elleboog raakt overbelast. U hoeft er geen racket voor vast te houden; schilderen, tillen of een muis bedienen is genoeg. De manueel therapeut kijkt naar wat de pees niet vertelt. Het gewricht tussen spaakbeen en opperarmbeen kan stijf zijn geraakt, en pijn aan de buitenkant van de elleboog komt geregeld uit de onderste nekwervels, waar de zenuw naar de arm ontspringt. Is dat het geval, dan mobiliseert hij de elleboog of de nek. Blijkt het een zuivere peesklacht, dan neemt de fysiotherapeut van MoveWell de belastingsopbouw over, want een pees heeft training nodig, geen manipulatie.

De pols is een verzameling van acht kleine botjes tussen onderarm en hand, elk met een eigen gewrichtje. Na een val op de uitgestrekte hand, of na weken steunen op de pols achter een laptop, kan zo’n gewrichtje stijf raken. De manueel therapeut test de afzonderlijke botjes en het gewricht tussen ellepijp en spaakbeen, en mobiliseert wat niet meebeweegt; vaak is dat een kort traject van een paar behandelingen. Gaat het om tintelende vingers, een ontstoken pees of kracht die weg is na een breuk of operatie, dan is de fysiotherapeut de aangewezen persoon. Dat hoort u eerlijk bij het eerste onderzoek.

De heup is een kogelgewricht diep in de lies, bedekt door de dikste spieren van het lichaam. Heuppijn voelt u daarom zelden op de plek van het gewricht: meestal in de lies, soms aan de buitenkant van de heup of tot in de knie. Stijfheid bij het aantrekken van sokken, moeite met in en uit de auto stappen en een been dat na lang zitten niet op gang komt, wijzen op het gewricht zelf, vaak met beginnende slijtage. De manueel therapeut sluit eerst uit dat de pijn uit de lage rug of het bekken komt, want die stralen ook naar bil en knie. Zit het in de heup, dan mobiliseert hij het gewricht en het kapsel. Het onderzoek van Hoeksma naar heupartrose liet zien dat manuele therapie daarbij meer oplevert dan alleen oefentherapie. Lees meer over manuele therapie bij heupklachten.

Het kaakgewricht zit vlak voor het oor en beweegt elke dag duizenden keren: praten, kauwen, gapen, slikken. Klachten uiten zich als pijn bij het kauwen, een klik bij het openen van de mond, een kaak die niet ver genoeg open gaat, en soms als hoofdpijn of oorpijn. Meestal zit er overbelasting van de kauwspieren achter, door klemmen of knarsen. De kaak en de bovenste nek zijn nauw verbonden; een stijve nek houdt een kaakklacht in stand en andersom. De manueel therapeut onderzoekt beide, mobiliseert het kaakgewricht en de bovenste nekwervels en behandelt de kauwspieren. Blijft het klemmen de klacht voeden, dan werkt de fysiotherapeut met u aan ontspanning en houding.

Wie ooit door de enkel is gegaan, kent het: de zwelling verdwijnt, maar de enkel blijft stijf en voelt bij traplopen of hurken anders dan de andere. Dat komt vaak door het bovenste spronggewricht, dat na een verzwikking niet meer volledig doorbeweegt, of door een klein gewrichtje aan de buitenkant van de voet dat vast is gaan zitten. De manueel therapeut test die gewrichten en mobiliseert ze; meestal is het verschil in een of twee behandelingen te voelen. De balans en kracht die na een blessure verloren gaan, brengt hij niet terug; daarvoor haalt hij de fysiotherapeut erbij, ook bij hielspoor, een peesklacht of een voet na een breuk.

Vergoeding van manuele therapie

Manuele therapie wordt vergoed uit de aanvullende verzekering, afhankelijk van het aantal behandelingen in uw polis. Het eigen risico blijft daarbij buiten schot. Staat uw aandoening op de chronische lijst, dan vergoedt de basisverzekering vanaf de eenentwintigste behandeling; meer leest u bij tarieven en vergoeding.

Lees wat patiënten uit Bussum, Laren en Weesp over hun behandeling zeggen op de pagina met ervaringen.

Uw behandelaars: Niels van der Meulen en Niels van Laanen, manueel therapeuten MSc bij MoveWell Hilversum. Tekst bijgewerkt september 2026.